• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Локман-Хаким Сибагат-улы Таналин

    Соңгы очрашу

    Хәзер мин үземне нык кыйналудан имгән-гәндәй тоям. Гөлнисам мине онытып, башка берәүне үз итте, әшнәләрем-дусларым, мине кимсетеп, күкрәгемнең иң нечкә тойгыларын гайбәткә әйләндереп, көлделәр, ә Мария дигән юха хатын-кыз мине аяусыз рәвештә мәсхәрәләде. Кешеләргә ышанычым бетте. Эшемне дә яратмыйм, тик эш-вазифаны үтәргә генә тырышам. Хезмәткәрләрем белән дә катышмыйм. Әниемнең дә «өйлән, гаиләңне кор» дигән васыятен дә үти алмыйм, чөнки мин хәзер хатын-кызларга күзем төшми генә түгел, хәтта алардан куркам да. Мин үземнән дә риза түгел. Гөлнисаны югалтуыма мин үзем гаепле. Ләкин Гөлнисаны онытмыйм. Аны күрәсем, сөйләшәсем килә. Ләкин бу тормышка ашмый торган өмет кенә, чөнки аерылган юлларыбыз бик ераклашты. Ләкин Аллаһы Тәгаләнең кодрәте киң. Күзгә төртсәң күренми торган караңгы төндә атылган йолдызның нечкә яктылыгы мизгеледәй халәт кеше язмышында була икән. Илаһым үзе очраштырды мине Гөлниса белән.
    Өемдәге ялгызлык-котсызлыкны мин библиотекамдагы китаплар дөньясына күчеп бераз ямьлән-дерәм, ә ял көннәремдә, - хәзер җәйнең кояшлы, җылы көннәре, - яныбыздагы «Яшел бакча»да уздырам. Анда ял итүчеләрнең тыйнаклык, сабырлык белән генә әңгәмәләшүләре, бакчаның табигате, аның хуш исле һавасы мине тынычландыра.
    Һәркайчан диярлек мин бакчадан кайтканда элек Гөлнисалар яшәгән йортның аксыл яшел төскә буялган капкасын узганда адымнарымны әкренлә-тәм,  кайвакыт бераз туктап та торам. Күп йөрдем мин бу чибәр капка аша. Аның теге ягы, ягъни ишек алды да миңа үз йортым кебек якын. Гүзәл кыз булып Гөлниса шунда өлгерде бит. Үкенечкә каршы, монда хәзер ят кешеләр яшиләр.
    Көннәрдән бер көнне бакчадан кайтканда ул яшел капканы узып барганда шыгырдап ачылган җил капкадан кулына диплом-сумка тоткан яшь хатын-кызның урамга чыкканын күрдем. Арты белән урам якка басып озак кына капканың келәсен эләктереп маташты да миңа табан борылды. Мин аптырап калдым - каршымда Гөлниса тора!
    - Гөлнисам, җаным, синме бу? - аңар таба атладым, ләкин Гөлниса миңа омтылмады, киресенчә, артка чигенә төште кебек.
    - Гөлниса, синме бу? - дидем тагы да дулкын-лануымнан калтыраган тавыш белән.
    - Нәкъ үзе... - диде ул игътибарсыз гына.
    Шул арада Гөлнисаның баштан аяк күренеше-нә күз төшереп өлгердем. Аның тыгыз, калын чәче элекке кебек үк дулкынланып тора. Ләкин ул аны хә-зер кыскарткан, озын толымы юк. Өстендә гәүдәсенә килешеп торган ак кофта, зәңгәр төстәге юбкасы да аның сынын чибәрләтеп тора. Элеккегә чагыштырган-да Гөлниса бераз сулыккан, аңар бала анасы төсе кергән, - ана булганын ишеткән идем, - бу төс аны тагы да чибәрләтә. Күзләре элекке кебек тирән серле түгел, салкыннар.
    - Ничек яшисең, Гөлнисам?
    - Алай әйтмә...
    - Гафу ит, ничек яшисең?
    Ничек җавап бирим, дип ахры, Гөлниса күзлә-рен төшереп бер мизгел уйлап алды.
    - Язмышыма буйсынып...
    - Әтиең, әниең?
    - Алар да исән-саулар, язмышларыннан зарланмыйлар. Яшәгән урыннары Орынбурдан ерак түгел Сакмар буендагы бер авылда.
    - Үзеңнең яшәвең кайда?
    - Орынбур шәһәрендә. Мәктәптә биологиядән укытам.
    - Монда ничек килеп чыктың?
    - Командировкага. Биредә кустовой педагогик укулар булды. Мин күргәзмә дәрес бирдем.
    - Мин сиңа сокланам, дәрәҗәле укытучы булып та өлгергәнсең икән.
    - Тинтәк Сәлүк картның улы ни эшли.
    - Алай атамагыз аны, ул минем ирем.
    - Гафу үтенәм. Апуш ни эшли?
    - Ул мәктәптә физкультура укытучысы.
    Сөйләшүебезнең җылылыгы юк. Әйтәсе сүз-ләр күп тә кебек, шул ук вакытта юк та кебек. Әңгәмәне ничек дәвам итәргә, ни әйтергә белми аптырыйм. Мондый мәгънәсез сүзләр белән Гөлнисадан аерыласым килми. Сөйләшүне дәвам иттермәк булам.
    - Бу йортка ник килдегез?
    - Сагынып килдем. Шушы йортта үстем бит мин. Элекке күршеләребезнең дә хәлләрен белеп чыктым.
    - Безгә ник кермәдең? Мине шулай тиз ук оныттыңмени?
    - Әниемнән әхирәт түтинең мәрхүм икәнен беләм. Ул исән булса, хәл-әхвәлен белеп чыгар идем, билгеле.
    - Мин мондый мәрхәмәткә лаеклы түгелмени? Ничек мин синең хәтереңнән болай төшеп калдым?
    Минем бугазыма нидер килеп тыгылды, эчем-нән сыкрап, елыйсым килә башлады.
    - Юк, онытмадым, юк, юк... - Гөлнисаның күз-ләрендә дә яшь бөртекләре ялтырады. - Юк, онытмадым. Мин ир хатыны. Буйдак ир-егет өенә кереп йөрү килешә торган хәл түгел. Шуның өстенә Сез магазин директоры икәнсез, минем белән сөйләшмәс тә идегез...
    - Җәберләмә мине, Гөлниса. Сиңа карата горурлану миндә беркайчан булмады. Мин синең яның-да куркак куяндай мескен идем. Хәзер дә синең кар-шыңда мин бичара. Сиңа булган хисемне аңлата алмавым да шул мескенлегемнән булды бит, җанкаем.
    - Алай димә. Мин синеке түгел, минем ирем бар.
    - Беләм. Ләкин ни эшлим? Йөрәккә боерык биреп булмый... Соң булса да әйтим: «Мин сине генә сөйдем. Син булдың минем күкрәгемдә сүнмәс гыйшыкым. Бәреп китүең мине нык имгәтте. Шул имгәнүемнән терелә алмыйм. Беркемгә дә күңелем төшми. Синнән башка беркемне дә ярата алмыйм. Сине генә сагынам. Әйт, Гөлниса, яшермичә, әйт, ничек син мине шул тыйнаксызга алыштырдың?
    - Алыштырдың, диюең дөрес булмас, Галим-җан. Бер тапкыр да миңа, сине  сөям, дип әйтмәдең, - диде Гөлниса, һәм күзләреннән битләре буенча тәгәрәп төшкән яшьләрен сөртте дә, еламсыраган тавыш белән, - әйтмәдең, бер тапкыр да «сөям» дип әйтмәдең...
    - Әйт, Гөлниса, яшермә, син Апушны сөясең-ме?
    Гөлниса нидер әйтергә уйлады, ләкин бер мизгел әйтимме, юкмы, дип азапланып торды кебек, аннан тәвәккәлләде ахры:
    - Күндем инде, - диде, аннан, - Ул бит минем ирем генә түгел, баламның атасы да, - дип өстәде.
    - Ә мин, Гөлнисам, беркемгә дә өйрәнә дә, күнә дә алмам, мөгаен.
    - Алай дәшмә миңа, кирәкмәс. Мин синең Гөлнисаң түгел инде. Бу сүзләреңне вакытында әйт-кән булсаң, шул көнне үк синеке була идем. Юк, әйт-мәдең... - диде ул еламсырап.
    Кинәт Гөлниса җитдиләнде, кулындагы кул яулыгы белән күзләрен сөртте дә:
    - Сиңа бәхет телим, хуш бул, - дип саубуллашты да, китәргә җыенып беренче адымын атлап өлгермәде, мин аны туктаттым.
    - Гөлнисам, бәгърем, - гафу ит, башкача атый алмыйм, - Сиңа, җан кисәгем, соңгы сүзем шул: тормышыңда авырлыклар, күңелсезлекләр чыга калса, мин синең яклаучың һәм ярдәмчең.
    Гөлниса китте, мин карачкыдай басып калдым.

    Әллә минем катып карап торуымны тоепмыдыр, әллә миңа карата йөрәгендә сакланган хислары кушкангамыдыр, туктап, миңа таба ярым борылды да, уң кулын башы биеклегенә күтәреп ике тапкыр селтә-де дә, бу газаптан тизрәк качып котылыйм, дигәндәй, кызу һәм эре атлап китеп барды. Һәм чаттан борылып, юк булды. Шуның белән минем өчен бар да бетте.



    ← назад   ↑ наверх