• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Дамир Шайхетдин

    Нәүмизләр

    (пьеса)

    Нәүмизләр

    (Ике пәрдәле фаҗига)


    Катнашалар:

    Хәниф – 60 яшьлек ир.

    Нурзәдә – Хәнифнең хатыны. 60 яшь.

    Миләүшә – Хәниф белән Нурзәдәнең кызлары. 35 яшь.

    Фәндүс – Миләүшәнең ире. 40 яшь.

    Гадел – Фәндүс белән Миләүшәнең уллары. 15 яшь.

    Әмирҗан Сәхапович – табиб. 50 яшь.

    Талия Әбраровна – психолог. 45 яшь.

    Нәбил хәзрәт – 55 яшь.

    Хәбир Атласович – программист. 35–40 яшь.

    Гоннория – Гаделнең йөргән кызы.


    Беренче пәрдә

    Беренче күренеш


    2010–2015 еллар. СПИДка каршы көрәш үзәгенең баш табибы кабинеты. Әмирҗан үз өстәле артында кәгазьләр караштырып утыра. Эчке телефон буенча секретаре шалтырата.


    Әмирҗан (трубканы күтәрә). Әйе. Керсен. (Куя.)


    Хәниф керә.


    Хәниф (кыюсыз гына). Исәнмесез.

    Әмирҗан (кәгазьләрдән аерылып). Аллага шөкер. Узыгыз. Урындыкка утырыгыз.

    Хәниф. Рәхмәт. (Утыра.)

    Әмирҗан (трубканы күтәрә). Талия Әбраровна керсен. (Куя.) Тә-әк. (Кәгазьләр актара.) Сез... (Әкрен тавыш белән.) Хәниф Ибатуллин буласызмы?

    Хәниф. Әйе.

    Әмирҗан. Әһә. Таптым. (Кәгазь кисәген карый.)


    Талия керә. Ишек катында туктап кала.


    Талия. Исәнмесез.

    Хәниф (Әкрен тавыш белән). Исәнмесез.

    Әмирҗан. Ишекне яхшылап ябыгыз. Узыгыз. Утырыгыз. (Кулы белән Талиягә күрсәтә.) Бу безнең психологыбыз – Талия Әбраровна.

    Хәниф (башын селки). Бик шатмын.

    Әмирҗан (башта Талиягә, аннары Хәнифкә карый). Сөйләшүебез бик тә җитди. Сезнең саулыгыгыз турында. Әйтегез, (Хәнифкә карый.) соңгы тапкыр кем белән җенси мөнәсәбәткә кердегез?

    Хәниф (кызарып чыга, каушый). Кем белән дип... Хатыным белән.

    Әмирҗан (тамак кыра). Ә аннан алда?

    Хәниф (җилкәләрен күтәреп куя). Аннан алда да хатыным белән.

    Әмирҗан (Хәнифнең күзенә карап). Хатыныгыз белән еш якынлык кыласызмы?

    Хәниф (каушый). Әйе. Әй, юк, еш түгел.

    Әмирҗан. Төгәлрәк әйтә аласызмы?

    Хәниф. Ну-у еш түгел инде.

    Әмирҗан. Атна саенмы, айга берме, ярты елга берме?

    Хәниф (тәмам югалып кала). Ммм...

    Әмирҗан. Ягез, әйтегез.

    Хәниф. Айга бер. Кайвакыт ике айга бердер.

    Әмирҗан (Талиягә карап ала). Шулай гынамы?

    Хәниф (ояла). Ну... хатыным теләми.

    Әмирҗан. Якынлык кылганда саклану чарасы кулландыгызмы?

    Хәниф (аңлар-аңламас кыяфәттә). Ничек?

    Әмирҗан. Презерватив турында әйтәм...

    Хәниф (каушый). Ә-ә. Юк. Мин аны кулланмыйм. Миндә әллә?..

    Әмирҗан. Алайса шундый сорау: Башка хатын-кыз белән соңгы тапкыр кайчан якынлык кылдыгыз?

    Хәниф. Ул монда килдемени?

    Әмирҗан. Кем килде?

    Хәниф. Мин болай гына әйттем. Миндә венерический чир таптыгызмыни?! (Утырган урыныннан кузгалып ала.)

    Әмирҗан. Юк. Сездә венерик авыру ачыкланмады.

    Хәниф (ишетелерлек итеп тынын чыгара). Курыккан идем...

    Әмирҗан. Дөрес курыккансыз... Сез миңа җавап бирмәдегез.

    Хәниф. Булган иде бер тапкыр.

    Әмирҗан. Бер генә тапкырмы?

    Хәниф. Әйе.

    Әмирҗан. Ант итәсезме бер генә дип?

    Хәниф. Валлаһи дим. Ә ник сез моны сорыйсыз?

    Әмирҗан. Кем белән якынлык кылдыгыз? Һәм кайчан?

    Хәниф (уңайсызланып). Әйтегез, миндә сифилис бар әллә?

    Әмирҗан. Кабатлап әйтәм: сездә венерик чир юк.

    Хәниф (тавышын беркадәр күтәреп). Шулай булгач, нигә шун­дый сораулар бирәсез, һич аңламыйм.

    Әмирҗан. Куйган соравыма җавап бирә аласызмы?

    Хәниф (уңайсызланып). Әйе. Моннан ярты еллап элек булды ул хәл. Кич белән кайтып барганда юлда бер яшь хатын-кыз очрады.

    Әмирҗан. Кем ул?

    Хәниф. Аннары белдем. Проститутка икән ул.

    Әмирҗан. Очрады дисезме?

    Хәниф. Дөресен әйткәндә, ул көнне дустымның пенсиягә чыгуын бәйрәм иткән идек. Шуннан чыккач...

    Әмирҗан. Димәк...

    Хәниф. Мин эчмәдем диярлек. Эчәргә ярамый миңа. Шул аракы саташтыргандыр инде мине.

    Әмирҗан. Сез ихлас әйтәсезме? Бернәрсә дә яшермисезме?

    Хәниф. Юк. Аңынчы хатыныма бер тапкыр да хыянәт иткәнем булмады.

    Әмирҗан (Хәнифтән күзен алмый). Ул көнне сакландыгызмы?

    Хәниф (әкрен генә башын болгый). Сакланмадым. (Торып баса.) Әйтегез, миндә нинди чир бар?! (Утыра.)

    Әмирҗан. Сабыр итегез. Минем сорауларым бетмәде. Мин сезгә барысын да аңлатырмын. Сез ул фәхишәне безгә күрсәтә аласызмы?

    Хәниф. Юк. Мин аның телефон номерын да, адресын да белмим.

    Әмирҗан. Ә хатыныгыз турында нәрсә әйтә аласыз?

    Хәниф. Хатыным... әйбәт минем.

    Әмирҗан. Бәлки ул да башка ирләр белән?..

    Хәниф. Юк! Сез нәрсә! Ул минем белән дә теләми әле. Хатынымда авыру бармыни?

    Әмирҗан (торып, бүлмәнең бер башыннан икенче башына йөреп килә һәм өстәле янына барып баса). Беләсезме нәрсә?..

    Хәниф (торып баса). Әйтегез, ни булды?

    Әмирҗан. Анализыгыз яхшы түгел сезнең.

    Хәниф (урынында таптана). Сез бит әйттегез...

    Әмирҗан. Анализ каныгызда ВИЧ-инфекция булуын күрсәтте.


    Җан тетрәткеч тавыш яңгырый.


    Хәниф. Нәрсә? СПИД?

    Әмирҗан (башын селки). Вирус иммунодефицита...

    Хәниф (үзен кая куярга белми). Юктыр. Сез ялгышасыздыр.


    Әмирҗан Талиягә карап башын селки.


    Талия. Үзегезне кулга алырга тырышыгыз.

    Әмирҗан (Хәнифкә карап сүзен дәвам итә). Юк. Ялгыш түгел. Без анализны тикмәгә генә кабат ясатмадык. Инде ышанмыйсыз икән, каныгызны өченче тапкыр анализга бирә аласыз.

    Хәниф (баскан җирендә боргалана, башын тота). А-а-а. Миңа нишләргә инде хәзер?! Нәрсә эшләдем мин. Карт җүләр!

    Талия. Сезгә яшәү рәвешегезне үзгәртергә кирәк булыр...

    Хәниф (утыра). Миңа хәзер нәрсә була?

    Әмирҗан. Сезнең сәламәтлекне даими контрольгә алабыз.

    Хәниф (бер ноктага текәлеп карый). Мин бөтен семьямны хурлыкка калдырдым...

    Әмирҗан. Безне дөрес аңлагыз, Сез әйткәннәргә нигезләнеп, хаты­ны­гызны да анализ бирергә чакырырга мәҗбүрбез.

    Хәниф. Хатынымны?! Ммм. (Үзен кая куярга белми.) Аңарда да СПИД бармы?

    Әмирҗан. Анализ ясамыйча, әйтә алмыйм.

    Хәниф. О-о-ой. Нинди оят.

    Әмирҗан. Сезгә беренче чиратта саулыгыгыз турында уйларга кирәк. Безнең терапия чаралары актив тормыш алып барырга ярдәм итәр.

    Талия. Шуны беркайчан онытмагыз: Сез ялгыз түгел, гаиләгез, якыннарыгыз бар. Без ярдәм итәбез. Хөкүмәт препаратлар белән тәэмин итә.

    Әмирҗан. Рухыгызны ныгытыгыз. Сабыр булыгыз. Киләчәк турында бары тик якты хыяллар булсын.

    Хәниф. Йә Хода! Нинди киләчәк инде хәзер! Мин үземне генә түгел, иң якын кешем – хатынымны да утка керттем.

    Талия. Тынычланыгыз. Иптәшегез канын анализга бирмәгән килеш нәтиҗә ясарга ашыкмагыз.

    Хәниф. Кеше күзенә ничек карармын? Позор.

    Талия. Бу авыру белән ничек яшәргә икәнен, аның авырлыкларына каршы көрәшергә өйрәтербез.

    Хәниф. Нинди көрәш! Бу бит дәваланмый торган авыру.

    Талия. Өметсезлеккә бирелмәгез.

    Хәниф (тора, Әмирҗанга карап). Чыксам буламы? Сөйләшер хәлдә түгел мин.

    Әмирҗан. Китеп югалмый­сыз­мы?..

    Хәниф. Юк. Иртәгә килермен.

    Талия. Мин Сезгә кирәк әле. Бераз­дан кабинетымда сөйләшер­без.

    Әмирҗан (башын селки). Вестибюльдә көтегез. Талия Әбра­ровнада беренче психологик консультация узарсыз.


    Хәниф башын иеп чыгып китә.


    Әмирҗан (моңсулык белән). Тагын бер бәхетсез кеше. Тагын бер бәхетсез гаилә. Бәхетсезләр язмыш карамагында...

    Талия. Бу пациент белән эшләве авыр булыр дип уйлыйм.

    Әмирҗан. Ник алай уйлыйсыз? Ачыктан-ачык сөйләштек. Бездән бернәрсә дә яшермәде кебек.

    Талия. Килешәм. Ул бик ихлас булды.

    Әмирҗан. Шулай булгач?

    Талия. Үзе әйткән очрактан тыш, ул башка беркайчан да чит хатын-кыз белән якынлык кылмаганга ошаган.

    Әмирҗан. Мин дә шундый фикердә торам.

    Талия. Бу кешенең күңеле чиста. Оятсына торган кеше ул. Үзен беркайчан гафу итмәскә мөмкин...

    Әмирҗан. Шулай шул. Сәламәтлеге өчен әз генә дә кайгырмый. Ояттан нишләргә белми. Кальбе буш түгел аның. Әле хатынында да ачыкланса?..

    Талия. Мин дә шуны әйтмәкче идем.

    Әмирҗан. Алайса хатыны иртәгә иртән монда килсен. Ситуацияне даими контрольгә алырбыз.

    Талия. Ярар. Көтә торгандыр мине...

    Әмирҗан (сәгатенә карый). Дүр­тенче ярты җиткән. (Халатын сала.) Әйдәгез. Мин дә чыгам. Горздравка җыелышка киттем. (Утны сүндерә. Чыгып китәләр.)


    Икенче күренеш


    Нурзәдәләр фатиры. Бүлмәдә Нурзәдә оныгы Гадел белән фотоальбом карыйлар. Стенада рамка эчендә ике портрет эленеп тора. Берсе Хәнифнеке. Икенчесе Нурзәдәнеке.


    Нурзәдә. Менә монсы әниеңнең кечкенә чагы. Бәләкәй вакытта син әниеңә ошаган идең. Хәзер әнә әтиеңә ошап калдың. (Гаделне аркасыннан кага.) Нинди җиткән егет булдың.

    Гадел. Ә менә бу чибәр кеше кем?

    Нурзәдә (елмая). Мин ул, улым.

    Гадел. Мондый матур кешене беркайда да күргәнем булмады.

    Нурзәдә. Ай-яй татлы телле егет үсә бездә. Болай булсаң, кызлар үзләре йөрер синең артыңнан.

    Гадел. Хәзер кызлар артыннан йөрисе юк, алар үзләре килеп муенга асылына.

    Нурзәдә. Асылындырма...

    Гадел. Ә менә бу кеше авылның иң чибәр егете булгандыр?

    Нурзәдә. Нигә булгандыр? Бабаң хәзер дә чибәр егет әле ул. (Елмая.)


    Шкаф эченнән будильник шалтыравы ишетелә.


    Нурзәдә (аптырап шкафка карый). Нинди хәл бу? Будильникны шкаф эченә шалтырарга куялармыни инде? Вәт әкәмәт, диген... (Шкафны барып ачып, будильникның төймәсенә баса.)

    Гадел. Бабай шаярткандыр, кем булсын тагын. (Елмая.)


    Нурзәдә будильник астына кыстырып куелган хат күреп ала. Аны күңеленнән укый.

    Хәнифнең тавышы яңгырый: «Нурзәдә! Канымда ВИЧ-инфекция булуы ачыкланды. Гөнаһым гафу итмәслек булганга күрә, мин үз-үземә кул салам. Гәүдәм дачабызның утын келәтендә булыр. Мине авылда җирләрсез». Стенадан Хәнифнең портреты килеп төшә. Җан тетрәткеч тавыш яңгырый.


    Нурзәдә. Юу-у-у-к! (Котсыз кала. Хатны күкрәгенә куя.)

    Гадел. Әби! Нәрсә булды? Авырып киттеңме? (Нурзәдә җавап бирми.) Хәзер врач чакырам. (Тиз генә телефонны барып ала.) Башта әнигә шалтыратып әйтим әле. (Шалтырата.) Әни! Әбигә авыр... Нәрсә булганын әйтми. Мин дә аңламыйм. Шок хәлендә ул. Тизрәк килеп җит.

    Нурзәдә (хатны кесәсенә тыга). Улым... (Елап җибәрә.)

    Гадел. Хәзер, әби. (Креслога утырта.) Нәрсә булды сиңа, дим. Кайсы җирең авырта?

    Нурзәдә (елап, авырлык белән әйтә). Авыртмый. Миләүшә килсен. Барысы да килсен. Ул бәлки исәндер әле? Вакыт күпме? (Хатта күрсәтелгән вакытны карый.)

    Гадел (сәгатькә карый.) Тугыз. (Бернәрсә дә аңламыйча Нурзәдәгә карап тора.)

    Нурзәдә (учы белән маңгаен тота). Юк, соңга калдык, улым. Соңга калдык! (Кисәк талпынып китә.) Трубканы бир тизрәк.

    Гадел (алып бирә). Мә, тот.

    Нурзәдә (шалтырата). Юк. Трубкасын алмый. Ммм... (Үзенә урын таба алмый. Учлары белән йөзен каплап елый.)

    Гадел. Кем? Бабай юкмы? (Телефоннан номерын карый.) Хәзер шалтыратам аңа. (Шалтырата.) Алмый. Кайда китте соң ул? Мин аны барыбер эзләп табам.

    Нурзәдә (елау аралаш). Бабаң...китте...

    Гадел. Кайтыр әле, елама.


    Ишектән Миләүшә атылып керә.


    Миләүшә (әнисен кочаклап ала). Нәрсә булды? Ник елыйсың? Әйт!

    Нурзәдә (үкси). Әтиең... (Кесәсеннән хатны алып бирә.)

    Миләүшә (укый һәм башын селки). Болай булырга мөмкин түгел! (Үзен кая куярга белми.) Ничек инде...әти?.. Мин ышанмыйм моңа!

    Нурзәдә. Мин дә ышанмыйм.

    Миләүшә (кисәк кенә). Җыен! Дачага барабыз.

    Нурзәдә (үкси-үкси). Милициягә шалтыратырга кирәк.

    Миләүшә (сумкасыннан телефонын тартып чыгара). Мондый эш белән прокуратура шөгыльләнәдер.

    Нурзәдә. Тизрәк шалтырат.

    Миләүшә. Башта Фәндүскә әйтәм. (Шалтырата.) Алло, Фәндүс! Бездә зур... Уф! Шулай дияргә телем әйләнми. Әти үз-үзенә кул салачагы турында хат язып калдырган. (Тыңлап тора.) Ул хәзер дачада булырга тиеш. (Тыңлап тора.) Ярар, монда көтәбез. (Телефонын басып куя.)

    Гадел (куркып). Әни, бабай үлгәнмени?!

    Миләүшә (каушаудан башы какшый). Улым, әле бернәрсә дә расланмаган.

    Гадел (тавышы калтырап). Мин бабайга шалтыраттым. Ул трубкасын алмады.

    Миләүшә. Әни, Фәндүс дачага китте. Прокуратурага үзем җиткерермен, диде.

    Нурзәдә. Хәниф... (Өзгәләнә.) Ник син шулай эшләдең? (Сызланып.) Ии, Хәниф...

    Миләүшә (котырып китә). Әни! Зин­һар өчен дип сорыйм, алай дип әйтмә әти турында! Без аны күр­мәдек әле. Әти исән! У просто дачага киткән.

    Нурзәдә. Ул йокламады. Яткан урынында төн буе боргаланып чыкты.

    Миләүшә. Булса соң! Мин дә кай­чакны йоклый алмый ятам. Бәлки ай тулган вакыт булганга йокла­магандыр ул.

    Нурзәдә. Ай тулганга инде күпме булды...

    Миләүшә. Ну алайса магнитная бурядан йокламагандыр.

    Нурзәдә. Андый вакытта минем башым авырта. Мин бит яхшы йокладым.

    Миләүшә. Ну белмим алайса!..

    Нурзәдә. Шулай гына булуын мин дә бик телим. Тик ул иртә чыгып киткән.

    Миләүшә. Син шуны да күрмәдеңмени?!

    Нурзәдә. Юк! Тавышланмый гына, иртәнге караңгыдан киткән. Хатында биш сәгать утыз минут, дип язылган.

    Миләүшә. Их, әни, әни!.. Әтинең үзен ничек тотканын кичә үк сизмәдеңмени соң син?!

    Нурзәдә. Кичтән бернәрсә дә сөйләшмәде. Ашыйсым килми, дип, урынына барып ятты. Аны-моны уйламадым да мин.

    Гадел. Бабай ял көннәрендә кич белән шахмат уйнарга ярата. Кичә уеннан баш тартты. Улым, башка вакытта, диде.

    Миләүшә. Әтинең кәефе булмау турында икегезнең берегез миңа шалтыратып әйтә ала иде бит!

    Гадел (үзен гаепле тоеп). Мин белмәдем, әни! (Бүлмәдән чыгып китә.)

    Нурзәдә (кул яулыгы белән борынын сөртә). Тиргәмә. Гадел­нең бернинди гаебе юк. Мин гаепле. Хәнифнең хәлен сорап төпченмәдем.

    Миләүшә (кычкырып җибәрә). Җитте! Минем әтине күрәсем килә. (Ишеккә таба йөгерә.)


    Ишектә звонок. Миләүшә ишекне ача.


    Өченче күренеш


    Ишектән Әмирҗан белән Талия керә. Исәнләшәләр.


    Әмирҗан. Минем исемем Әмирҗан Сәхапович. Спидка каршы көрәш үзәгенең баш табибы мин. Ә бу безнең психологыбыз Талия Әбраровна.

    Нурзәдә (каршыларына ташлана). Хәниф исәнме?!

    Әмирҗан. Сез аның хатыны буласызмы?

    Нурзәдә. Әйе, Нурзәдә мин. (Әмирҗан бүлдерә.)

    Әмирҗан (Нурзәдә янына якынрак килеп баса). Исемегезне әйтмәсәгез дә була иде. Миңа аны белү әһәмиятле түгел.

    Нурзәдә. Сез аны күрдегезме?

    Әмирҗан. Кичә исән чагында күр­­гән идем. Әле күптән түгел прокура­ту­ра­дан хәбәр иттеләр. Ирегез асы­лынып үлгән.

    Нурзәдә (кычкырып елый). Юк! Юк! Юк.

    Әмирҗан. Тынычланырга тырышыгыз. Безгә кичекмәстән Сезнең белән сөйләшергә кирәк. (Шулай ук елап торган Миләүшәгә әйтә.) Сез аның кызы бит, әйеме?

    Миләүшә (үксеп). Әйе.

    Әмирҗан (Миләүшәгә). Чыгып торыгыз. Сезне бераздан чакырырмын. (Урындыкка утыра.)

    Миләүшә (Нурзәдәгә үрелә). Әни...

    Әмирҗан (торып баса һәм башын селки). Йә-йә, булды... (Миләүшәне ишеккә таба озата.) Ничек кенә авыр булмасын, сабыр итегез.

    Нурзәдә. Кызым!.. (Урындыгыннан күтәрелә.)

    Әмирҗан (бүлмә буйлап йөри). Сез утырыгыз-утырыгыз, тормагыз.

    Нурзәдә. Минем беркем белән дә сөйләшәсем килми.

    Әмирҗан. Алай ярамый. Мәсьәлә бик кискен тора... Бу ситуациядә Сезгә безнең табиблардан башка беркем ярдәм итмәячәк.

    Нурзәдә. Мин сездән ярдәм сорамыйм да.

    Әмирҗан. Хәлегезне аңлыйм.

    Нурзәдә (сузып әйтә). Аңламыйсыз. Аңласагыз... тиз генә үтерә торган дару бирегез миңа.

    Әмирҗан. Онытыгыз андый уегызны.

    Нурзәдә (сызлана). Кем әйткән соң Хәнифкә яман авыруы бар дип?! Бәлки бу ялгандыр?

    Әмирҗан. Ялган түгел. Мин әйттем. Ирегездә ВИЧ-инфекция барлыгын кичә ачыкладык. Безгә ул үзе мөрәҗәгать иткән иде.

    Нурзәдә. Ник мин бернәрсә белмәдем?..

    Әмирҗан. Ирегез үлмәгән булса да, без барыбер Сезнең белән очрашып сөйләшер идек.

    Нурзәдә (читкә карап утырган җиреннән кисәк кенә Әмирҗанга карый). Аңламадым.

    Талия (арттан килеп, Нурзадәне җилкәләреннән тота). Ханым, ирегезгә ВИЧ-инфекция дигән диагноз куелгач, без аның белән озак итеп сөйләштек.

    Нурзәдә. Нәтиҗәсен күреп то­рам...

    Талия (башын селки). Ирегез үзе турында бернинди сер калдырмады. Барысын бәйнә-бәйнә сөйләп бирде.

    Нурзәдә. Сөйләгәч, тагын ни кирәк сезгә?

    Әмирҗан. Сезнең белән дә ачыктан-ачык сөйләшү булыр дип өмет итәбез.

    Нурзәдә (борылып утыра). Хәниф нәрсә әйтте? Миңа да әйтер сүзе булгандыр инде бичараның. (Торырга азаплана.)

    Әмирҗан. Утырыгыз.

    Талия. Сез тынычланыгыз. (Нурзәдәнең йөзенә карап тора.) Ирегез үзен бик нык гаепле тойды...

    Нурзәдә. Шул гынамы әйтер сүзегез?

    Талия (Әмирҗан белән бер-бер­сенә карап алалар). Һәм, Сезнең алда булган гаебен гафу итмәссез дип курыкты.

    Нурзәдә. Нинди гаеп?

    Әмирҗан. Ирегез моннан ярты ел элек фәхишә белән якынлык кыла.

    Нурзәдә (күзләре як-якка йөри). Моңа мин үзем гаепле. Аны мин шул хәлгә китереп җиткердем.


    Әмирҗан белән Талия аптырап бер-берсенә карый.


    Әмирҗан. Ирегез аңынчы Сезгә хыянәт иткәне булмавы турында әйтте.

    Нурзәдә. Ул миңа, гомумән, беркайчан хыянәт итмәде! Хәниф мине бик нык яратты.

    Әмирҗан. Шулайдыр. Яратуга карамастан, аның бер ялгышы гомер кадәр гомер хакына төште...

    Нурзәдә. Хәниф яшәргә тиеш иде... Аның үлемендә мин гаепле.

    Талия. Үзегезне тиргәмәгез.

    Нурзәдә. Кемне тиргим соң? Хәнифнеме? Фахишәнеме?!

    Талия. Ирегез, киресенчә, Сезнең бернинди гаебегез юк дигән иде.

    Нурзәдә. Ул әйтергә генә телә­мәгән.

    Әмирҗан. Нәрсәне әйтергә телә­мәгән?

    Нурзәдә. Соңгы елларда безнең арабыз суынды. (Үзенә урын табалмый.) Бу турыда, аның рөхсә­теннән башка, бернәрсә әйтергә хакым юк.

    Талия (янына килә). Тыныч­ланыгыз. Әгәр сез үз өстегезгә гаеп алып утырасыз икән, безнең сөйләшү килеп чыкмаячак.

    Әмирҗан. Без ярдәм итәргә телибез сезгә.

    Нурзәдә (бераз тынычлана). Ярар, үземне кулга алырга тырышырмын.

    Әмирҗан. Ирегез әйтүенчә, фәхишә белән бәйләнештән соң, ул сезнең белән дә якынлык кыла.

    Нурзәдә (читенсенә). Мин аның ниндидер фәхишә белән якынлык кылуын белмим. Ләкин Хәнифнең сүзенә ышана аласыз. Аның ялганлый торган гадәте юк.

    Әмирҗан. Аның сүзенә ышанабыз. Ләкин сезгә дә каныгызны анализга бирергә кирәк.

    Нурзәдә. Нәрсә, миндә дәме?..

    Әмирҗан. Анализ булмыйча бернәрсә әйтә алмыйм.

    Нурзәдә. Нишләп соң безгә килде бу чир, и, Аллакаем!

    Әмирҗан. Ихлас әйтегез әле, сезнең ирегезгә хыянәт иткәнегез булдымы?

    Нурзәдә. Юк. Сез нәрсә!

    Әмирҗан. Аңлашылды. Алайса вирус сездән күчмәгәндер...

    Нурзәдә. Йә Алла! Миндә дә СПИД табылса...

    Әмирҗан. Дөресрәге ВИЧ, СПИД ул ВИЧ-инфекциянең соңгы стадиясе.

    Нурзәдә. Минем өчен алар бер нәрсә.

    Талия. Сез, никтер, бу турыда бик җиңел фикер йөртәсез...

    Нурзәдә. Чөнки миңа хәзер барыбер.

    Талия. Нәрсә барыбер?

    Нурзәдә. Хәниф артыннан китәчәкмен мин.

    Талия. Алай димәгез. Кызыгыз, киявегез, оныгыгыз барлыгын онытмагыз.

    Нурзәдә. Сезгә әйтүе җиңел... Ә миңа ничек яшәргә?

    Әмирҗан. Иртәгә СПИД-үзәккә килегез. Каныгызны бирегез. Анализыгыз ничек булуга карамастан, психолог консультациясе кирәк.

    Нурзәдә. Сөйләштеңме, сөйләшмәдеңме – Хәнифне теге дөньядан кире кайтарып булмый.

    Әмирҗан (Нурзәдәнең күзләренә карый). Сезгә чынбарлык белән килешергә кирәк булачак. Башка юл юк.

    Нурзәдә. Килешә алмыйм.

    Талия. Минем янга иртәгә үк керегез.

    Әмирҗан. Талия Әбраровна шактый тәҗрибәле психолог. Аның киңәшләренә колак салыгыз.

    Нурзәдә (Талиягә карый). Психолог тылсымы гына җитәр дисезме?

    Әмирҗан. Сезгә иң элек тынычланырга кирәк. (Түшәмгә карап ала.) Тагын бер нәрсә. Сез мөселман динендәме?

    Нурзәдә. Әйе.

    Әмирҗан (Талиягә карап әйтә). Талия Әбраровна, ханымны кабул иткән вакытка хәзрәтне чакырсагыз иде. Аның белән сөйләшү дә файдалы булыр дип уйлыйм.

    Нурзәдә. Мин мулла белән сөйләшергә оялам.

    Әмирҗан. Хәзрәт сезгә Алла сүзен җиткерер. Бу ситуациядә дин нәрсә эшләргә кушканын аңлатып бирер.

    Нурзәдә (кулын күкрәгенә куеп).Үтенеп сорыйм, Хәнифнең ничек үлгәне турында беркемгә дә әйтмәгез. Балалар оялыр.

    Әмирҗан (башын селки). Безнең әйтергә хакыбыз юк. Закон бик тә катгый бу мәсьәләдә. Нурзәдә. Яхшы. Иртәгә килермен сезгә.

    Әмирҗан. Бик әйбәт. Кызыгызны чакырыгыз.


    Нурзәдә Миләүшәне чакырып чыгара.


    Миләүшә (елап беткән күзләрен уалый, борынын тарта). Әни, хәлең ничек?

    Нурзәдә. Түзәрлек әлегә. Табибның сиңа әйтер сүзе бар.

    Миләүшә. Тыңлыйм сезне, Әмирҗан Сәхапович.

    Әмирҗан. Яшерен түгел, вирус әниегезгә дә күчәргә мөмкин.

    Миләүшә (авызы ачылып китә). Әни? Син дәмени?!

    Әмирҗан. Туктагыз. Сез мине тыңлап бетермәдегез. Башта әниегезгә анализ бирергә кирәк. Иртәгә аны безгә алып килерсез.

    Миләүшә. Хәзер үк әйтә алмыйсызмыни?

    Әмирҗан. Юк. Безнең практикада шундый очраклар да бар: иммунитеты көчле булган кешегә вирус бер контакттан гына йокмаска да мөмкин.

    Миләүшә. И Аллам, шулай гына булса иде.

    Нурзәдә (оялып). Нинди көчле иммунитет булсын инде бу яшькә җиткәч!

    Әмирҗан. Өметсез шайтан, ди безнең халык.

    Миләүшә. Өметләнергә кала инде.

    Әмирҗан. Алайса иртәгәгә кадәр. (Әмирҗан белән Талия чыгып китә.)


    Бүлмәдә моңсу булып кала. Бүлмә әкрен генә караңгылана.

    Моңсу тынлык җыр белән алышына.


    Ямьле көнне соры караңгылык җиңде –

    Караңгыда йөрим адашып.

    Очраталмыйм яктылыкны тирә якта,

    Кая төбәлсә дә карашым.

    Язмыш сынауларын кичә алмый

    Нәүмиз булдым адашып,

    Нәүмиз булдым ялгышып...


    Бер ялгышым гомер хакларына төште.

    Гомер кадерләрен белмәдем.

    Сәбәп эзлим бу дөньяда яшәр өчен,

    Газап белән уза көннәрем.

    Язмыш сынауларын кичә алмый

    Нәүмиз булдым адашып,

    Нәүмиз булдым ялгышып...


    Дүртенче күренеш


    Бүлмә әкрен генә яктырыла.


    Нурзәдә. Яшисем килми! (Стенадан үзенең портреты килеп төшә.)

    Миләүшә. Ни сөйлисең син! Ташла ул сүзеңне. Безнең хәзер бердәнбер тар гына юлыбыз бар – сабырлык юлы. (Портретны күтәреп стенага элә.)

    Нурзәдә. Янымда Хәниф булмагач, парын югалткан аккош кебек, саргаеп үләчәкмен мин.

    Миләүшә. Үлмисең. Син берүзең генә түгел бит. Мин, Фәндүс, Гадел бар. Туганнар бар ләбаса!

    Нурзәдә. Туганнар, дуслар, танышлар дисеңме?.. Аларның йөзе­нә ничек карарга кирәк?

    Миләүшә. Элек ничек карасак, шулай караячакбыз.

    Нурзәдә. Ояттан алар белән очрашмаска-күрешмәскәме?

    Миләүшә. Очрашабыз. Тик әтинең ни сәбәпле үлгәнен беркем­гә әйтмәячәкбез. Безгә кеше ыша­нырлык миф уйлап табарга кирәк. (Уйлый.)

    Нурзәдә. Туганнарны алдарбыз дисеңме? Әмма сер саклап һәм ялган сөйләп озак яшәп булмый. Якын кешеңне алдау – үзе хыянәткә тиң.

    Миләүшә. Хыянәт дисеңме? (Кизүлек белән.) Ә язмыш авырлыгыннан куркып, безне ташлап теге дөньяга китү хыянәт түгелме?!

    Нурзәдә. Әйтмә әтиең турында авыр сүз!

    Миләүшә. Нәрсә-нәрсә, ә фикерең дөрес түгел, әни. Әтинең ни өчен асылынып үлгәнен кешеләргә әйт­сәң, күпләр безнең белән араны өзәчәк...

    Нурзәдә. Юк. Мин ялганга бара алмыйм. Хәниф янына китеп котыл­сам, барыбызга да яхшы булыр...

    Миләүшә. Әни дим! Тукта юләр сүз сөйләүдән! Кызган башка кылган гамәлең белән эшне тагын да катлауландырырга телисеңме әллә?!

    Нурзәдә. Теләмим. Минем башка чарам юк.

    Миләүшә. Гадел, ояттан качам дип, мәктәптә укуын ташласынмы? Мин эшемнән китимме? Фәндүс бизнесын япсынмы хәзер?

    Нурзәдә. Сезнең бернинди гаебегез юк.

    Миләүшә. Синең дә гаебең юк.

    Нурзәдә. Бар!

    Миләүшә. Нинди гаеп булсын синдә. Без бит сине япа-ялгыз кал­дырырга, синнән баш тартырга җыенмыйбыз. (Кызып китә.) Син әллә бөтен авырлыкны безнең күңелләргә өеп китеп барырга телисеңме?!

    Нурзәдә. Кызым!..

    Миләүшә. Нәрсә кызым?! Син безнең турыда да уйла әзрәк.

    Нурзәдә. Әтиең белән бер-бере­гезне үлеп яраттыгыз. Хәзер син аны гаепле саныйсыңмы?

    Миләүшә. Әти... Аның бу гамәле турында уйласам миемне көзән җыергандай була.

    Нурзәдә. Ә миңа җиңел дип уйлыйсыңмы?

    Миләүшә. Гаделгә җиңелме? Ул да яраткан бабасын югалтты.

    Нурзәдә. И, балакай.

    Миләүшә. Психикасына тәэсир итмәячәк дип әйтә аласыңмы? Сиңа мин кадерле булган кебек, мин дә үз балам өчен борчылам.

    Нурзәдә. Сизәм, әтиеңә бик авыр булган. Шуңа күрә ул бауга тотынган...

    Миләүшә. Бөтенебезгә дә авыр. Хәзер барыбыз да асылынып үликме?


    Ишектә звонок. Миләүшә ишекне ача. Фәндүс керә һәм дәшмичә генә креслога барып утыра.


    Миләүшә. Әтине күрдеңме?

    Нурзәдә. Кияү, нишләп Хәнифне калдырып кайттың?

    Фәндүс (тирән итеп тын ала). Бабайны моргка алып киттеләр. Дачада кеше булмагач, допросны озак алмадылар. Шалт-шолт фотога төшерделәр. Аннары, протокол төзеделәр дә, киттеләр.

    Миләүшә. Бакча тулы милиция булгандыр.

    Фәндүс. Әле монда да килерләр.

    Нурзәдә. Хәнифне моргтан кайчан барып алырга була?

    Фәндүс. Иртәгә. Безгә җирләү мәсьәләсен хәл итәргә кирәк. Кайчан, кайда?

    Нурзәдә. Үзе теләгәнчә – авылда.

    Миләүшә. Авылда ярамый. Асылынып үлгәнен беләчәкләр. Ни өчен үз-үзенә кул салганы халыкка ишетелергә мөмкин.

    Нурзәдә. Беләчәкләр дип, әтиеңнең теләгенә каршы килеп булмый бит инде.

    Миләүшә. Авыл зиратында ята­мы, шәһәрнекендәме, әтигә бары­бердер.

    Нурзәдә. Барыбер түгел. Мәр­хүм­нең соңгы теләге үтәлергә тиеш.

    Миләүшә. Үлем хикмәтенең оятын кайда куясың?

    Нурзәдә. Әтиеңне авылга алып кайтып җирләмәү – үзе оят булачак.

    Миләүшә. Алайса аны монда юып, ябык гробта алып кайтып күмәргә кирәк.

    Нурзәдә. Безнең милләттә табутка салып күмү юк.

    Фәндүс (сикереп торып, йод­рык­ларын төйнәп, калтыр-кол­тыр килеп кычкыра). Үтерәм хайванны!..

    Миләүшә (тынычландыра, җилкәсеннән сыйпый). Тынычлан, Фәндүс! Кемгә ачуың кабарды?

    Фәндүс. Проститутка! Мин моны болай гына калдырмыйм! Бабайга СПИДны ул йоктырган! Мин ул шалаваны җир астыннан булса да эзләп табам!

    Миләүшә. Әти үзе тапкан аны. Үзе гаепле.

    Фәндүс (Миләүшәгә аптырап карый). Миләүшә, син нәрсә сөйлисең?

    Нурзәдә. Беркемне дә гаепләмәгез. Хәниф үлемендә бары тик мин гаепле.

    Миләүшә. Җитте сиңа, әни!

    Фәндүс (икесенә дә аптырап карый). Миләүшә... (Миләүшәгә карый.) Әби... (Нурзәдәгә карый.) Һич төшенмим, нигә тарткалашасыз сез?

    Миләүшә. Белеп торыгыз, мин әти­не беркайчан гафу итмәячәкмен.

    Фәндүс. Аның ситуациясендә күп кеше шулай итәр иде.

    Миләүшә (Фәндүскә ябырыла). Син дә проституткалар белән чуаласыңмы әллә?!

    Фәндүс. Кит сана! Нәрсә сөйлисең инде син!


    Икенче бүлмәдән Гадел керә.


    Миләүшә. Гадел, утыр әле. (Утыра.) Улым, хәтереңдә калдыр: бабаңны урамда машина бәреп киткән. Шуннан үлде ул. (Бөтенесе дә Милшәүшәгә аптырап карый.) Әйе. Кеше сораса, шулай диярсең.

    Гадел. Әни, мин бабайның ничек һәм ни өчен үлгәнен беләм.

    Миләүшә. Каян белдең?

    Гадел. Сезнең врач белән сөйләшүегез ишетелеп торды.

    Миләүшә. Алай икән.

    Гадел. Мин хәзер бала-чага түгел – барысын да аңлыйм. Бабай бүгенге заман афәте корбаны. (Барысы да сүзсез калып, Гаделгә карап тора.) Безне мәктәптә ВИЧ-СПИД турында сөйләп тинтерәтеп бетерәләр. Олыларга да андый дәресләр кирәк икән...

    Фәндүс. М-да...

    Гадел. Бабай безне ташлап, котылды михнәтләрдән. Әби, син дә ташлап китмә инде. (Әбисе белән кочаклашалар.)


    Бүлмә әкрен генә караңгыланып ала.


    Бишенче күренеш


    СПИДка каршы көрәш үзәге баш табибының кабинеты. Әмирҗан Сәхапович пациентлар кабул итә. Психолог та шунда өстәл артында утыра. Ишектән Нурзәдә керә.


    Әмирҗан. Керегез-керегез, хәзрәт тә килеп җитәр хәзер.

    Нурзәдә (психолог янына барып утыра). Сез кушканча, канымны биргән идем.

    Әмирҗан (өстәленнән анализны эзли). Кая куйдым әле мин аны...

    Талия (Нурзәдәгә). Хәзер. Бераз сабыр итегез...


    Нурзәдә башта Талиягә, аннары Әмирҗанга карый.


    Әмирҗан (тыныч тавыш белән). Ике тапкыр кан биргәнсез. Бик кызганыч, каныгызда ВИЧ-инфекция табылды.


    Җан тетрәткеч тавыш яңгырый. Нурзәдә аңын югалтып егыла.


    Әмирҗан. Нашатырка!..

    Талия (алып бирә). Шул гына җитмәгән иде...

    Нурзәдә (аңына килә). Минем яшисем килми.


    Нурзәдәне урындыкка утырталар.


    Әмирҗан (авызыннан тирән итеп тынын чыгара). Тынычланыгыз. Диагнозыгыз җитди булуга карамастан, яшим әле, диегез.

    Талия (дәфтәр болгап Нурзәдәнең йөзенә җилләп ала). Әмирҗан Сәхапович белән тулысынча килешәм. Бу чир күп кешедә бар. Ләкин Сезгә аның белән көрәшергә өйрәнергә кирәк.

    Нурзәдә. Мондый диагноз белән яшәмиләр.

    Әмирҗан. Хәзер медицинада бу өлкәдә зур үзгәреш, алга китеш күзәтелә. Тиешенчә һәм вакытында дәвалану чараларын күрсәгез, әле озак еллар яшәрсез.

    Нурзәдә. Ә ни өчен Хәниф яшәүдән баш тартты?


    Нәбил хәзрәт керә.


    Нәбил. Әссәләмегаләйкүм! (Барысы да аны сәламли. Урындыкка утыра. Дога кылалар.)

    Әмирҗан. Хәзрәт, әйтегез әле, үзенә авыр вакытта кеше нәрсә эшләргә тиеш?

    Нәбил. Аллаһка йөз белән борылырга һәм кичерүен сорарга, Аңардан ярдәм итүен сорарга кирәк.

    Әмирҗан. Күпчелек кеше Алланы онытып яши, Алла аларны яратадыр дисезме?

    Нәбил. Сәламәтме син, авырумы – аерма юк – Аллаһ барыбызны да тигез ярата.

    Нурзәдә (авырлык белән). Яратса, ни өчен ул минем Хәнифемне яшәтмәде. (Әмирҗан белән Талия хәзрәтне игътибар белән тыңлап тора.)

    Нәбил. Аллаһы Тәгаләне белмәгәнгә, иман китермәгәнгә шулай җәзалый Ул кешеләрне.

    Әмирҗан. Сез хәзрәтнең сүзен дөрес аңлагыз, ул конкрет сезнең ирегез турыда түгел, ә гомумән әйтә.

    Нурзәдә. Ни өчен Аллаһы Тәгалә Хәнифне шундый хәлгә калуга юл куйды. Ник мин шундый хәлдә калдым!.. Тигез ярата дидегез бит...

    Нәбил. Күңел ярагыз зур, бик аңлыйм.

    Нурзәдә. Минем беләсем килә, ни өчен Аллаһы Тәгалә иремне СПИДтан сакламаган?

    Нәбил. Аллаһ ирегезнең нәфесен сынагандыр. Аллаһ күпләрне шулай сыный.

    Нурзәдә. Сынаган... Мин гаепле барысы өчен!

    Нәбил. Сабыр булыгыз. Сезгә хәзер Аллаһтан ярдәм сорап ялварырга кирәк.

    Әмирҗан. Ә без үзебезнең яктан тиешле терапия чаралары белән ярдәм итәрбез.


    Әмирҗан компьютерын кабызып җибәрә.


    Әмирҗан (Нурзәдәгә карый). Хәзер сезгә амбулатор карточка ачабыз. Компьютерда да сезнең саулык һәм дәвалануыгыз процессы турында мәгълүмат булачак. Шуңа нигезләнеп препаратлар кайтартылачак.

    Нурзәдә. Минем сәламәтлегем турыда башка кешеләр беләчәкмени?

    Әмирҗан. Юк. Анонимлыкны саклау максатында сезгә номер биреләчәк. Исемегез беркайда да чагылмаячак.

    Нурзәдә. Рәхмәт анысы өчен.

    Әмирҗан. Сизмәдегезмени, исемегез буенча бер генә тапкыр да дәшмәдем. (Компьютерын баскалый.) Нәрсә булды соң бу компьютерга? Эшләми никтер. (Трубканы күтәрә.) Алло. Программист керсен әле монда. (Куя.)

    Талия. Әмирҗан Сәхапович, без сезгә кирәк булмасак, ханым белән минем бүлмәгә узыйк. Сөйләшеп алыр идек.

    Әмирҗан. Ярар. Барыгыз. Аннары керерсез. (Чыгып китәләр.)


    Алтынчы күренеш


    Хәбир керә.


    Хәбир. Хәерле көн! (Кул биреп исәнләшәләр.)

    Әмирҗан. Хәбир Атласович, компьютерым никтер эшләп китми. Әле кичә генә әйбәт эшләгән иде.

    Хәбир. (Утыра. Компьютерны кабыза.) Кабынуын-кабынды.

    Әмирҗан. Компьютер эшләмәсә баш бетте... Менә нинди заманда яшибез, хәзрәт.

    Нәбил. Компьютер булгач, кәгазь эше кимиячәк, дигәннәр иде, кимемәде. Артты гына. Хәзер икесен дә эшләргә туры килә.

    Әмирҗан. Медицинада кәгазь документация алып бармыйча булмый.

    Нәбил. Шулай.

    Хәбир. Менә бит. Вируслар компьютерыгызның системасын җимергән.

    Әмирҗан. Вирус? Каян килеп?

    Хәбир. Интернеттан кергәндер.

    Әмирҗан. Кы-зы-ык... (Уйлана.) Кешегә дә бит вирус тирә яктан, яки контакт нәтиҗәсендә күчә. (Кинәт.) Туктагыз, минем компьютерда антивирус тора бит.

    Хәбир. Торса соң. Сез антивирус базасын яңартмагансыздыр.

    Әмирҗан (уйчан). Аны яңартырга кирәк идемени?

    Хәбир. Әлбәттә. Интернетта вирус­лар яңарып тора. Алар яңарган саен антивирус базасы да яңартылырга тиеш.

    Әмирҗан (аптырап). Да-а-а... Менә бит... үзем өчен ачыш ясадым хәзер. (Әкрен генә башын селки.) ВИЧка каршы нинди генә препарат уйлап чыгармасыннар, вирусны бетереп булмый. Чөнки вирус мутация нәтиҗәсендә бертуктаусыз үзгәреп тора. Компьютер белән интернет мөнәсәбәтендә дә шулай икән.

    Нәбил. Вирусны бетереп булмыймыни?

    Әмирҗан. Юк. Ул бит тирән – күзәнәк эчендә.

    Хәбир. О-о-о, операцион систе­магыз «очкан» бит.

    Әмирҗан. Нинди система соң ул?

    Хәбир. «Windows» дип атала ул.

    Әмирҗан. Әйе, ишеткәнем бар андый сүзне.

    Нәбил. Безнең мәчет компью­терының да системасы очкан дигәннәр иде. Нәрсә соң ул оператив система?

    Хәбир. Ничек аңлатыйм икән Сезгә, хәзрәт? (Бармакларын уалый-уалый уйланып тора.) Ә, менә нәрсә ул. Әйтик, компьютерның эчке дөньясы ул, ягъни компьютерның фикер сөреше тәртибе.

    Нәбил. Алай икән.

    Хәбир. Менә, әйтик сез, мөселман кешесе буларак, теге яки бу нәрсәне бер төрле эшлисез.

    Нәбил. Әйе.

    Хәбир. Ә христиан кешесе ул әйбергә башкача карый. Будда динендәге кеше исә – үзенчә эш итә. Шартлылык белән әйтсәк, дин дә – операцион система ул.

    Нәбил (исе китә). Менә бит нинди хикмәтле Аллаһның эше!..

    Әмирҗан. Аңладым-аңладым, Хәбир Атласович. Әйтик, шул ук җирне алыйк. Берәү аны көрәк белән казып чыга, икенче кеше ат белән сөрә, өченчесе – трактор белән.

    Хәбир (елмая). Чагыштыру бик үк уңышлы булмаса да, фикеремне дөрес аңлагансыз.

    Нәбил (канатланып китә). Әмирҗан әфәнде, Сез түгел, мин ачыш ясадым әле монда.

    Әмирҗан. Шулаймы, хәзрәт?

    Нәбил. Менә компьютерчыгыз әйтте... Безнең операцион системабыз – безнең динебез, диде.

    Әмирҗан. Әйе, шулайрак дип әйтте.

    Нәбил. Ә вирусларны яңара диде. Соң яңармыйча! Башта эчкечелекне бетерәбез дип көрәш алып барылды, аннары наркоманлык барлыкка килде, аннары комарлы уен, матди­челек, никахсыз яшәү, ирекле җенси мөнәсәбәт...

    Әмирҗан. Саный китсәң күп инде.

    Нәбил. Болар калебебезне җиме­реп, бер-бер артлы яңарып торган вируслар белән бер.

    Әмирҗан. Искиткеч уртаклык, хәзрәт. (Уйга кала.)

    Нәбил. Антивирус, аны яңартып торырга кирәк, дидегез. Безнең антивирус – Коръән, намаз ул. Намазны бер укыдың да бетте түгел. Гөнаһка тартмасын дисәң, намазны һәрвакыт укып торырга кирәк.

    Әмирҗан. Мин һәрвакыт әйтәм: кеше, нинди диндә булуында карамастан, динсез кешедән бер башка югарырак тора.

    Нәбил. Дөрес әйтәсез.

    Әмирҗан (уйчанлык белән). Кызык бит, бу дөньяда күп нәрсә бер-берсенә охшаш.

    Нәбил. Охшаш булыр шул. Чөнки бөтен нәрсә Аллаһ сызган системага корылган.

    Әмирҗан (уйланып). Шулай... кеше сүзенә карыша аласың, аны инкарь итәргә мөмкин, ә Алла сүзе – үзгәрешсез һәм кагылгысыз.

    Хәбир (елмая). Философлар сез. Компьютерыгызга оперативканы яңадан куярмын, хәзер драйверны алып керәм. (Чыгып китә.)

    Әмирҗан. И, машина машина, җиттең минем башыма, диярсең...

    Нәбил. Әмирҗан әфәнде, Сез ВИЧны бетереп булмый дигән аяныч фикер әйттегез.

    Әмирҗан. Кызганыч, бу шулай. Чөнки безнең ярты миллионлы шәһәрдә генә дә аларның саны ике мең кешедән артты. Әле бу без ачыклаганы гына.

    Нәбил. Бу бик күп бит.

    Әмирҗан. Күп дисезме? (Уйлана.) Әгәр Бөтендөнья СПИДка каршы көрәш берлеге методикасы буенча исәпләсәк, ун елдан шәһәребездә ун мең кешедә ВИЧ-инфекция булачак.

    Нәбил. Аллам сакласын.

    Әмирҗан. Ә тагын егерме елдан – һәр ике үлгән кешенең берсе СПИДтан үләчәк.

    Нәбил. Бер генә юл кала – дингә килү.

    Әмирҗан. Килешәм Сезнең белән, хәзрәт. Ләкин без җәмгыятьтә яшибез. Ә җәмгыятьтә барысы да бар...

    Нәбил. Ике мең авыру кеше, диде­гез. Барысы да наркоманнармы?

    Әмирҗан. Юк. Хәзер ВИЧ-инфекция күбесенчә җенси юл белән йога.

    Нәбил. Шушы хәлне күреп, кешелек дөньясының киләчәген ничек фаразлыйсыз?

    Әмирҗан. Минем фараз сөйләргә вәкәләтем юк. Шундук коткы чыгаруда гаепләячәкләр.

    Нәбил. Ә шулай да?..

    Әмирҗан. Үзара сөйләшкәндәме?.. Киләчәктә кешелек дөньясында яшәү өчен кискен көрәш булачак. Кешеләр әхлакый сынау узачак.

    Нәбил. Аңлашыла.

    Әмирҗан. Әхлаклы юлдан тайпылганнар юкка чыгачак. Җир шарында яшәеш дәвамчылары шушы сынауларны узган кешеләр булачак. (Уйлап тора.) Менә сезгә Кыямәт көне...

    Нәбил. Фикерләребез каршы килми икән. (Намазлыгын җәеп, намаз укый.)

    Әмирҗан (сәхнә алдына басып, тамашачыга карап әйтә). Дөнья картасындагы шактый дәүләтләр юкка чыгачак. Аларны прогрессив саналучы җәмгыятьләр, үзләренең әхлаксызлыгы аркасында, бетерәчәк. Шушы игълан ителмәгән сугышта безнең милләтне дә зур сынаулар көтә... (Чыгып китә.)


    Кабинет әкрен генә караңгыланып ала.


    Җиденче күренеш


    Бүлмәгә Талия белән Нурзәдә керә.


    Нәбил (торып намазлыгын төрә). Ә-ә-ә, сезме? Көткән идем.

    Талия (Нурзәдәгә). Утырыгыз.

    Нәбил (Нурзәдәгә карап). Сезнең белән сөйләшкәндә сиздем, ирегезнең үлемендә үзегезне гаепләдегез. Ни өчен?

    Нурзәдә (идәнгә карап уйланып тора. Аннары бер тарафка карап сөйли). Мин еш кына ирем белән якынлык кылудан баш тарттым. Аңа, үзеңә башка хатын-кыз эзлә, дип әйтә идем. Беләм, ул мине бик нык яратты, тугры булды.

    Нәбил. Тугры булмаган бит.

    Нурзәдә. Сез мондый вакытта, шайтан котырткан, дисез...

    Нәбил. Шайтан котырткандыр шул. Ә Сез мөселман хатынына иренә буйсынырга тиешлеген беләсезме?

    Нурзәдә. Беләм.

    Нәбил. Динебез хатынга иренең теләген канәгатьләндерергә куш­канын да беләсезме?

    Нурзәдә. Мин шуның нәкъ киресен эшләгәнмен.

    Нәбил. Ире хатына тартылып торсын һәм чит хатын-кыз янына китмәсен өчен шулай кирәк. Мин уйлап чыгарган нәрсә түгел бу. Динебез шулай куша.

    Талия. Ә ни өчен ирегез белән якынлык кылудан баш тарта идегез?

    Нурзәдә. Бу бик шәхси әйбер.

    Талия. Миңа сезнең мотивацияне аңларга кирәк.

    Нурзәдә (уйлый). Кырык ел элек, мәктәпне тәмамлагач, шәһәргә яшәргә килдем мин.

    Нәбил. Әйе, күбебез авылдан чыктык...

    Нурзәдә. Секретарь булып эшкә урнаштым. Җитәкчебез бик дәртле кеше булып чыкты. Үзенең подчинениесендәге кияүдә булмаган кызларны көчли иде...

    Талия. Хәзер аңлашыла...

    Нурзәдә. Мин түздем. Башта яшәр урыным булмады. Тулай торакта озак тормадым. Фатирлы итте.

    Нәбил. Ә булачак ирегез?.. Сафлыгын кайдадыр югалткан кызга өйләнүдән баш тартмадымы?

    Нурзәдә. Юк. Ул мине шашып яратты.

    Талия. Озак еллар бергә яшәгәнсез, Сез дә ирегезне яраткансыздыр?

    Нурзәдә. Белмим. Начальник мине көчләгәч дөнья караңгылангандай булды. Ир-атны күрә алмас хәлдә булдым. Үз ирем белән якынлык кылу да минем өчен котычкыч иде... (Күзен яшерә, чыгып китә.)

    Талия (авырлык белән). Кызганыч, Сезнеке кебек язмышлар бихисап. Шуңа күрә хатын-кыз, кияүгә чыккач, ире тарафыннан кадер-хөрмәт күрми. Икесе дә интегә.

    Нәбил. Кызларны көчлиләр, ә ни милиция, ни ата-ана аларны якларлык хәлдә түгел.

    Талия. Иң аянычы шул, бу кыргыйлык табигый хәлгә әйләнде. Хәзер көчләүне хәтта статистика исәпкә алмый.

    Нәбил. Йә Аллам!.. Бу хатын-кызны әйтәм, көчләү кичергән димәссең дә.


    Әмирҗан кереп өстәл артына утыра.


    Талия. Бер караганда мин аның яшь чагында күргәннәренә аптырамыйм да. Хәзер көчләү дигән социаль күрнеш тормыштан «төшеп калды» дияргә була.

    Нәбил. Ник алай дисез?

    Талия. Мин ун ел буе мәктәптә эшләдем. Озак еллар завуч булдым. Шуннан чыгып әйтәм.

    Нәбил (башын селки). Шулаймы?..

    Талия. Югары сыйныфта укучылар ел саен медицина комиссиясен уза. (Уйланып китә.)

    Нәбил. Әйе...

    Талия. Шундый комиссия отчетын безгә тапшырган табибә сүзен озак уйлап йөрдем...

    Нәбил. Нәрсә диде инде ул?

    Талия. «Мәктәбегездә кызлар калмаган икән...» – диде.

    Нәбил. Йә Аллаһ! Шулай дидеме?

    Әмирҗан. Узган гасырның туксанынчы елларында басылып чыккан криминаль хрониканы алып карагыз...

    Нәбил. Ә нәрсә бар анда?

    Әмирҗан. Ул елларда, көн саен булмаса да, атнасына бер-ике көчләү булган.

    Нәбил. Шулай шул. Ире хатынына, хатыны иренә «суверенлык» игълан итте. Балалары урамда йөрде...

    Талия. Бу әле милициягә билгеле булганы гына.

    Әмирҗан. Шундый буын үсеп килгәнен күреп, киләчәгебез бар дип әйтә аласызмы? (Нәбилгә карый.) Кайда агылыр ул халык? Сезнең янга – мәчеткәме, әллә безгә – СПИДка каршы көрәш үзәгенәме?..


    Бөтенесе төрле якка карап тирән уйга кала.


    Икенче пәрдә


    Беренче күренеш


    Шуннан бирле унбиш ел узган.

    Пәрдә алды. Як-яктан кара-каршы Гадел белән Гоннория чыга.


    Гадел. Очрашуыбызга чиксез шатмын. (Чәчәкләр бирә.)

    Гоннория. Привет, кадерлем. (Бер-берсен яңакларыннан үбәләр, кочаклашалар.)

    Гадел (күзләренә карый). Гоннория, без икебез дә өлгергән инде. Очрашып вакыт сузуның мәгънәсен күрмим. Безгә гаилә корырга кирәк.

    Гоннория. Ата-ананың рөхсәтеннән башка корылган гаилә – бәхетсез гаилә ул.

    Гадел. И, дөрес сөйлисең дә инде Гоннория.

    Гоннория. Тормыш мине дөрес эш итәргә өйрәтә.

    Гадел (елмая). Без тормышны башларга гына торабыз бит әле.

    Гоннория. Ләкин мин аның ачысын-төчесен күреп җитештем инде.

    Гадел. Әйдә моңсу әйберләр турында сөйләшмикче.

    Гоннория. Гадел, сиңа кияүгә чыкканчы, әниеңнән килене булырга рөхсәт алырга кирәк булыр.

    Гадел. Никах укытуны әйтәсеңме? Оештырабыз аны.

    Гоннория. Әбиең белән дә сөйләшергә кирәк. Ризалыгын алмыйча булмый.

    Гадел. Ә монысы нигә тагын?

    Гоннория. Ул да белергә тиеш синең кем кызына өйләнгәнне.

    Гадел. Ярар инде... (Гоннорияне кочаклап ала.)

    Гоннория. Ярар түгел. Соңыннан үкенерлек булмасын.

    Гадел. Кадерлем, бу мөмкин түгелдер дип уйлыйм.

    Гоннория. Ник?

    Гадел. Әбинең хәле авыр.

    Гоннория. Тем более. Миңа ашыгыч рәвештә әбиең белән сөйләшергә кирәк.

    Гадел. Белмим. Сезне сөйләштерүгә әни дә каршы булачак.

    Гоннория. Белсәме?.. Син һаман әйтмәдеңмени?

    Гадел. Юк. Уңайсызланам.

    Гоннория. Ә син миңа өйләнәм дисең. Аларның ризалыгын алмыйча өйләнеп буламыни?!

    Гадел. Аңла, мин кыен хәлдә хәзер. Әби СПИДтан газап чиккәндә, аңа түгел, әнигә бу турыда әйтүе авыр... Аңламаячак ул мине...

    Гоннория. Мин сине яхшы аңлыйм. Үземнең дә башым шуларны күрде. Әмма син бүген-иртәгә алар белән очрашырга теләвем турында әйтеп куй.

    Гадел (башын селки). Яхшы.

    Гоннория. Ярый. Очрашуыбызга кадәр.

    Гадел (яңагыннан үбеп ала). Саубул. (Як-якка китеп баралар.)


    Сәхнә ачыла.


    Икенче күренеш


    Нурзәдәләр фатиры. Шул ук шкаф. Караватта ак яулыктан Нурзәдә ята. Бик нык ябыккан. Стенада Нурзәдәнең портреты эленеп тора. Нурзәдә авырлык белән, сызланып сөйләшә.


    Нурзәдә (ыңгыраша). Су-у.

    Миләүшә (китереп бирә.) Бүген дә йоклый алмадың. (Карават кырына килеп баса.) Төн буе ыңгырашып чыктың. (Юрганын рәтли.) Ашарсың бәлки?

    Нурзәдә. Теләмим.

    Миләүшә (моңсулык белән). Авызыңа бер кабым ризык алмаганга инде бер атна булды. Дарулар да ярдәм итми башлады.

    Нурзәдә. Табибтан башка төрле дару сора.

    Миләүшә. Сораган идем. Авырулар күп, бөтенесенә дә дару җиткереп булмый, диделәр.

    Нурзәдә. Чыдар чутым калмады. Һичьюгы авыртуны баса торган укол када.

    Миләүшә. Әле күптән түгел генә кададым бит.

    Нурзәдә. Булышмады. Тагы када.

    Миләүшә (авырсулап). Башка чара калмады. Бисмилла-иррахман-иррахим. (Укол кадый.) Инде бу да булышмаса, белмим нәрсә эшләргә дә.

    Нурзәдә. Ыммм... Кызым, минем белән интекмә. Сора, мәңгегә йоклата торган укол бирсеннәр.

    Миләүшә. Әни! Син беләсең бит минем сорамаячагымны. (Нурзәдә янына утыра.)

    Нурзәдә. Табиб монда килсен. Үзем сорармын.

    Миләүшә. Аның килергә вакыты юк. Синең кебек авырулар, приемга эләгер өчен, иртәдән кичкә кадәр су буе чират тора.

    Нурзәдә. Әтиең баштук китеп дөрес иткән, хәзер икебезне дә карыйсы булыр иде сиңа.

    Миләүшә. Тагын нәрсә белән башыңны катырырсың инде.

    Нурзәдә. Син дә уйламыйча гына тормыйсыңдыр.

    Миләүшә (бер тарафка карап тора, әкрен генә башын селки). Мин дә бүген уйга баттым. Төш күрдем. Син безне калдырып өйдән чыгып киткәнсең...

    Нурзәдә. Үлемемне күргәнсең бит.

    Миләүшә. Алай димәле син... Аннары кайтып кердең. Үзең япь-яшь. Чибәр. Ләкин, никтер, үзеңә ошамагансың.

    Нурзәдә. Рухым әйләнеп кайтадыр. Су бир.

    Миләүшә. Әмма мин сине кабул итмәдем. Борып җибәрдем. (Су бирә.)


    Ишектә звонок. Миләүшә ишекне ача. Гадел керә.


    Гадел (карават янына барып баса). Әби, хәлең ничек?

    Нурзәдә. Күп калмады бугай инде...

    Гадел. Алай димә, әби. Яшәргә кирәк. Әле минем өйләнүемне күрерсең.

    Нурзәдә. Туй күрерлек хәлдә түгел инде мин.

    Гадел. Терелерсең әле.

    Нурзәдә. Син өйләнгәнче мин китәрмен. Бабаң чакыра инде янына.

    Миләүшә (нервыланып). Әбиең арган. Күп сөйләштермик, улым.

    Гадел. Ярар, аңладым. (Бүлмә уртасына баса.) Әни, мин Гоннориягә өйләнергә булдым.

    Миләүшә. Ниятең яхшы. Ләкин башка милләт кешесе белән гаилә корырга рөхсәт бирмим. Туйган инде ул гонореялардан.

    Гадел. Мыскыл итмә. Ул минем яратып йөргән кызым. Аңарда татар каны бар.

    Миләүшә. Хәзер кемдә генә татар каны юк.

    Гадел. Яраттым мин аны...

    Миләүшә. Ә нигә шундый ашыгыч? Танышуыгызга өч ай да булмады бугай. Әллә авырлымы?!

    Гадел. Юк инде-е.

    Миләүшә. Ашыгасың егет.

    Гадел. Мин ни... (Килеп колагына әйтә.) әби исән чакта өйләнергә телим.

    Миләүшә. Ә туегызны кайчан уздырырга телисез?

    Гадел. Бер айдан.

    Миләүшә. О, юк. Әбиеңнең хәлен күрмисеңмени? Мин аны ташлап туйга әзерләнеп йөри алмыйм.

    Нурзәдә. Өйләнсен. Мин аңынчы үләрмен. Планыгызны миңа карап кормагыз.

    Миләүшә. Әни, нинди үлү инде.

    Гадел. Туйның вакытын күчерергә дә була. Никах укытабыз да...

    Миләүшә. Күчерегез.

    Гадел. Без өйләнешкәнче Гоннория сине һәм әбине күрергә тиештер... Ул үзе күрешергә тели...

    Миләүшә. Син бит аңлыйсың, әби­ең белән очрашу мөмкин түгел...

    Нурзәдә. Әйтәсе-сорыйсы сүзе бар икән, килсен.

    Миләүшә. Нәрсә турыда сөйләш­мәкче була соң ул?

    Гадел. Килгәч үзе әйтер.

    Миләүшә. Әбиеңне күрмәсә, яхшырак булыр.

    Нурзәдә. Мин исән чакта килеп калсын.

    Миләүшә. Ярый, әни, үз ихтыя­рыңда.

    Нурзәдә. Су бирегез.

    Миләүшә (су бирә). Температураң бардыр. Каяле, маңгаеңны тотып карыйм. (Куркуыннан кычкырып җибәрә.) Аллам! Әстәгъфирулла!

    Гадел. Нәрсә булды?

    Миләүшә (тавышы калтырый). Че-черегән... борыны кәкрәйде... (Калтыр-колтыр килә, елый.)

    Гадел (каушый). Нәрсә эшлибез хәзер?

    Миләүшә. Әмирҗан Сәхаповичка барам. (Ашык-пошык җыена.) Син монда бул. (Сумкасын алып, чыгып йөгерә.)

    Гадел (бүлмә уртасына басып). Бабай туебызны күрә алмады, әби дә күрә алмас микәнни инде? Бу авырлыклар әтинең йөрәгенә бәрде – ул үлеп китте былтыр. Кайчан бетәр икән бу мәхшәр?


    Әкрен генә ут сүнә.


    Өченче күренеш


    СПИД-үзәкнең шул ук бүлмәсе. Әмирҗан өстәл артында утыра. Ишектән Миләүшә атылып керә. Ишек ачылганда төрле тавышлар ишетелә: «Чират барлыгын күрмисезмени?» «Куда без очереди заходишь!»


    Миләүшә (Әмирҗан янына барып тезләнә. Елый). Ярдәм итегез! Мин нәрсә эшләргә белмим.

    Әмирҗан (торып баса). Торыгыз тизрәк! Нәрсә булды? (Торгызып урындыкка утырта.) Хәзер... (Трубканы күтәрә.) Психолог керсен тизрәк. (Куя.)

    Миләүшә. Әнинең ярты борыны череп төште... Аның газаплануына тыныч карый алмыйм.

    Әмирҗан. Дөрес аңлагыз мине. Без болай да әниегезне ай саен йөз утыз мең сумлык медикамент белән дәвалап килдек.

    Миләүшә. Хәзер ул дарулар булышмый. (Кесәсеннән акча чыгара.) Бөтен акчамны бирәм...

    Әмирҗан (кычкырып җибәрә). Алыгыз акчагызны. Бу ситуациядә хәтта акча берни дә хәл итми.

    Миләүшә (кычкырып елый). Ярдәм итегез!

    Әмирҗан. Хәзер вирусның куәтенә препаратлар каршы торырлык түгел. Әниегездә ВИЧ-инфекция – СПИД стадиясендә...

    Миләүшә (елау аралаш). Әни укол биреп йөрәк тибешен туктатуларын сорый.

    Әмирҗан. Бу мөмкин түгел. Без эфтаназия белән шөгыльләнмибез. Ул, гомумән, закон белән тыелган. Үлемалды газапларыннан морфийдан башка бернәрсә дә тәкъдим итә алмыйм.

    Миләүшә. Бөтен авырулар да кур­кыныч хәлдә калалармыни соң?!

    Әмирҗан (кулларын җәя). Кызганыч, бу авыруның финалы шушындый... Әниегез кебекләр хәзер безнең шәһәрдә генә илле мең кешегә җитте. Россиядә унбиш миллион кешедә ВИЧ-инфекция! Ел саен бер миллион кеше СПИДтан үлә! (Куллары бик нык калтырый.)


    Талия килеп керә.


    Миләүшә (елый). Миңа нәрсә эшләргә?! (Әмирҗанның җиңеннән тота.)

    Әмирҗан. Җибәрегез кулымны! (Кулын тартып ала.)

    Талия (Миләүшәне кочып алып, урындыкка утырта). Тыныч­ланыгыз.

    Әмирҗан (кыза). Җитте! Мин ардым. Бүтән чыдар хәлем юк. Ялга китәм. (Ашык-пошык халатын сала.)

    Талия. Туктагыз, Әмирҗан Сәхапович!

    Әмирҗан. Китәм!

    Талия. Дәүләт бөтен бар булган акчасын СПИДка каршы көрәшкә юнәлтә. Пенсия түләү билгесез вакытка туктатылачак.

    Әмирҗан. Ишеттем мин ул закон проекты турында.

    Талия. Ул закон икенче укылышта кабул ителде. Президент указы чыгасы гына калды.

    Әмирҗан. Ужас!

    Талия. Ә пациентлар нишләр сез эштән киткәч?

    Әмирҗан (Миләүшәгә карап). Гафу итегез мине. Нервыландым...

    Талия (Миләүшәгә). Чыга торыгыз. Мине вестибюльдә көтегез. (Миләүшә чыга.)

    Әмирҗан (халатын кия). Ә миңа хәзер нәрсә эшләргә?!

    Талия. Түзәргә. Хәзер чигенергә ярамый... (Чыгып китә.)

    Әмирҗан (ишеккә таба карап). Сез дөрес әйттегез, чиргә каршы көрәшкәндә чигенергә ярамый. (Башын ия.)


    Әкрен генә ут сүнә.


    Дүртенче күренеш


    Нурзәдәләр фатиры. Шул ук бүлмә. Нурзәдәнең сызлануы ишетелә. Миләүшә карават янында. Нурзәдәнең өстен яба.

    Аның артында Гадел белән Гоннория басып тора.


    Миләүшә. Әни...

    Нурзәдә (ыңгыраша, саташа). Хәниф... Хәзер киләм.

    Миләүшә. Әни дим. Ишетәсеңме?

    Нурзәдә (зиһене ачылып китә). ...Хәлем юк.

    Миләүшә. Гадел белән Гоннория килделәр.

    Нурзәдә. Керсеннәр яныма.

    Гадел. Без монда, әби.

    Нурзәдә. Әйтәсе сүзегез бармы?

    Гадел (Гоннориягә). Әйдә, әйт.

    Гоннория. Әби... Хәлегезне бик аңлыйм. Сездән дә рөхсәт сорамыйча булдыра алмыйм. Гадел миңа өйләнергә тели. (Миләүшәгә карый.) Тәкъдим ясады. (Нурзәдәгә таба карый.) Сез киленегез булуымны теләрсезме?

    Миләүшә. Аны нигә әнидән сорап торырга инде?

    Нурзәдә (авырлык белән). Гадел. Улым...

    Гоннория. Әби... Сезнең ирегезгә бу яман авыру минем әнидән йоккан.

    Нурзәдә (соңгы сулышта). Нәрсә?! (Караватыннан чак кына күтәрелә.) Рөхсәтем...юк... (Кире ава. Стенадан Нурзәдәнең портреты килеп төшә.)

    Миләүшә (күзләре тона). Ә-ә?! Ю-у-у-ук! (Нурзәдәнең гәүдәсен селки-селки елый.) Әни! Ташлама безне! Ташла-ма-а-а... (Елый.)


    Моңсу җыр яңгырый.


    Сүнде кояш, табынамын хәзер айга,

    Табынамын кара дөньяга...

    Китәр өчен, калмас өчен фанилектә

    Атлыймын мин упкын ярына.

    Язмыш сынауларын кичә алмый

    Нәүмиз булдым адашып,

    Нәүмиз булдым ялгышып...


    Чаллы.

    Декабрь 2010 ел.

    Дамир Шайхетдин
    пьеса на татарском языке.
  • Дамир Шайхетдин:
  • Нәүмизләр (пьеса)




  • ← назад   ↑ наверх