• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Маннур Саттаров

    Совет чоры. Шигырьләр


    ЮБИЛЯР ӘТӘЧ

    Әй зурладылар Әтәчне
    Юбилей кичәсендә:
    "Аттыра таңын ходайның
    Җырлап һәр иртәсендә".

    - Трибун Әтәч, кычкыра ул
    Менеп читәнгә, - диләр, -
    Насыйп булсын төшми шуннан
    Йөзгә җитәргә, - диләр.

    Каз сөйли: - Урынлы саныйм
    Әйтүне шушы хакта:
    Былбылың торсын бер якта
    Әтәч сайраган чакта!

    Күркә әйтә: "Гомере буе
    Булды гел формада ул,
    Каз-үрдәкләрдән уздырып,
    Йөзде дә, чумды да да ул.

    Туры килде яшьтән аңа
    Әтәчлеген акларга.
    Канга батып сугышса да,
    Сер бирмәде ятларга!"

    Тавык сөйли: - Без Әтәчне
    Хөрмәтлибез шуңа, - ди, -
    Җим тапса да үзе капмый,
    Безе дәшә сыйга, - ди.

    "Әтәч - семьянин, - ди Үрдәк, -
    Беләбез моны тәк тә.
    Мәхәббәттә тугрылыклы,
    Чапмый күрше кетәккә.

    Эш-көрәштә үтте гомере,
    Белмәде алны-ялны.
    Бар батырлыкларыннан тыш
    Әле йомырка салды!"

    Тавыклар, онытып әдәпне,
    Көлеште кыткылдашып.
    Тик дулкынланган Әтәчнең
    Күз яше чыкты ташып.


    Һәм героик гомерен ул
    Кабат күздән кичерә,
    Тик йомырка салган җәе
    Төшми никтер исенә.



    АЛМА БИРДЕМ, АШАДЫҢ

    Алма бирдем, ашадың,
    Кабыгын кая ташладың?
    Нәчәлник булган көнеңнән
    Исәнләшми башладың.


    Самовар куйдым күмерсез,
    Кайнап чыгар, күрерсез.
    Барыгыз да йокламагыз,
    Докладчыга күңелсез.

    Быел килгән кыр казлары
    Өч әйләнде Казанны.
    Өч китаптан цитат кыркып,
    Хәй галимлек казанды.


    Бөгелә билем, бөгелә билем,
    Бөгелә билем сул якка.
    Бөгелмәс иде сул якка,
    Нәчәлнигем шул якта.

    Хатынымнан бизәсем юк,
    Мәҗбүри яраттыра.
    Дәштертеп мине месткомга,
    Мәхәббәт яңарттыра.

    Болыт агыла икән,
    Тауга кагыла икән.
    Казанда фатирың булса,
    Кияү табыла икән.

    Тот бокалың, Гаптелбарый,
    Хуҗалык сиңа карый.
    Зур окладлы эш сорамыйм,
    Завсклад та ярый.

    Кызарып байган кояшның
    Залга төшә яктысы.
    Җыелыш залларында үтте
    Гомеремнең яртысы.

    Су буйлары тирәк иде,
    Тирәге сирәк иде.
    Докладыңны кеше язгач,
    Танышу кирәк иде!

    Әхмәдинең Сирае,
    Көн дә якты чырае.
    Иртәгә кил дия-дия,
    Үтеп китте бер ае.

    Исә җилләр, исә җилләр,
    Искән җилләр файдага.
    Искән җилне сиңа яздык,
    Эш хакың ал, кайнага!

    Безнең урам көн дә буран,
    Җен адашса юл тапмас.
    Үзе шундый булган адәм
    Бу җырларга кул чапмас.



    БАЛА АШАТУ

    Әлли-бәлли иттерергә
    Үз әнкәсе бар аның.
    Кыстый-кыстый ашатырга
    Ун нәнкәсе бар аның.


    Калак тоткан әнкәсе
    Табак тоткан нәнкәсе,
    Алма тоткан апасы,
    Кәнфит тоткан әткәсе
    - Ашамасаң, мин ашыйм, - дип,
    Авызын ачкан әбкәсе.

    Тыпыр-тыпыр бииләр,
    Бар да көен көйлиләр.
    Тамагы туктыр димиләр,
    - Ник ашамый бу? - диләр.

    Җайлап карый әнкәсе,
    Янап карый әткәсе,
    Идән буйлап,кашык тотып,
    Куып йөри әбкәсе,
    Артларыннан табак белән
    Ботка сөйри нәнкәсе.

    Песи баскан каршына,
    Маэмай качкан артына,
    "Мин ашыйм" да "мин ашыйм" дип,
    Килеп җиткән барсы да.

    "Мияу-мияу!" - апасы,
    "Кыйгак-кыйгак" - атасы,
    "Бак-бак-бак-бак!" - әбкәсе,
    "Кыт-кыт-кыт-кыт!" - нәнкәсе.
    - Китегез сез, үзе ашый! - дип,
    Куып тора әнкәсе.

    Әбкәсенә ач кебек,
    Нәнкәсенә тук кебек.
    Әнкәсенә атна буе
    Капканы да юк кебек.

    Чәбәк-чәбәк әнкәсе,
    Чыбык эзли әткәсе,
    Борып-борып чеметергә
    Җаен көтә нәнкәсе.
    - Кыйнамагыз, ашый ул, - дип,
    Аерып ала әбкәсе.

    Җиде төрле аш кына,
    - Аша, балам, - чак кына!
    Бала, мескен, кашык күрсә,
    Кача өстәл астына.


    - Аурыйдыр, - ди әнкәсе,
    - Врач дәш! - ди әткәсе.
    - Врач нәстә белә соң ул,
    Өшкертик! - ди әбкәсе.
    Барысын тотып өшкерергә
    Кызыгып тора нәнкәсе.



    БЮРОКРАТ ӘБИ

    Васфи әби, утын юкка аптырап,
    Бригадирга бара бер көн ат сорап.

    Ә бригадир телефонга ябыша,
    Бу карчкны күрмәмешкә салыша.

    Әй сөйләгән, әй җавап биргән була,
    Микрофонга кычкырган, өргән була.

    Озак көткәч, түзми карчык, сүз ката.
    Ачуланып Гайфи аны туктата:

    - Күрмисеңме, башлык белән сөйләшәм!
    Кайсыгызны тыңлыйм, син дә сөйлөсәң?

    Фикеремне чуалттың, - ди, - тиргәнә,
    Телефонга сөйли башлый ул янә.

    Көтеп арыгач, басып торган көенә,
    Әби, мескен, кайтып киткән өенә.

    ... Җиткән җәйләр, өлгергән ди ашлыклар,
    Йә ертык ди, йә тишек ди капчыклар.

    Бар колхозчы басуда йә кырда ди,
    Авылда тик карчык-корчык кына ди.

    Яматырга Гайфи тишек капчыкны,
    Кәнсәләргә дәшә Васфи карчыкны.

    Килмәгәч ул, өч чакырып көненә,
    Үзе китә Гайфи аның өенә.

    Күрү белән бригадирның шәүләсен,
    Намазлыкка бөгә карчык гәүдәсен.

    Әй укыган, әй дога кылган була,
    Күзләрен бер ачкан, бер йомган була.

    Бер турая, бер янә иелеп ала,
    Намазлыкка маңгае тиелеп ала.

    Уңга-сулга бер сәләм биргән итә
    Һәм яңадан сәҗдәгә иңгән итә.


    Озак көткәч, түзми Гайфи - сүз ката,
    Ачуланып карчык аны туктата:

    - Күрмисеңме, Ходай белән сүләшәм!
    Кайсыгызны тыңныйм, син дә сүләсәң?


    Намазымны боздырдың! - ди, тиргәнә,
    Намазлыкка башын ия ул янә.


    Гайфи шул чак, ачуыннан күбенеп,
    Чыгып китә "бюрократ!" дип сүгенеп.



    САБАН ТУЕНДА

    Мәйдан уртасында табак,
    Эчендә катык аның.
    Шуннан бер тиен эзлиләр,
    Катыгын татып аның.

    Әле ир, әле хатын-кыз
    Табакка башын тыга.
    Акча төптә, бите генә
    Катыкка батып чыга.

    Биш-алты чиста савыттан
    Калды тик бере генә.
    Салынды соңгы катык та,
    Куесы, төбе генә.

    Инде шулуй ук бүләккә
    Ия табылмас микән?
    Спортның мондый төрендә
    Беркем танылмас микән?

    Кычкыралар: - Сез ярышны
    Яңабаштан башлагыз!
    Бер тиенне тел тоямы? -
    Берлек тәңкә ташлагыз!

    Судья әйтә: - бу сөлге, - ди, -
    Тиенне табучыга!
    Шул чак мәйдан уртасына
    Бер юан абый чыга.

    Гөр килә халык күрүгә:
    - Монда өмет бар, - диләр, -
    Табакка түгел, мичкәгә
    Салсаң да табар ! - диләр.

    Бер генә чумырды башын,
    Тапты бит шундук тәки!
    Бу - районның ревизоры
    Очлы күз Әхмәтзәки!



    БҮРЕ БЕЛӘН БӘРӘН

    (Крылов мәсәленнән бераз аерыла
    һәм "Мөхәммәдия" көенә җырлана)


    Бүре шулай ачыккан, ди, бер көн яман,
    Су буена Бәрән килгән нәкъ шул заман.
    Ташланмый тик корбанына Бүре кинәт:
    Мәсьәләгә закон төсе бирү кирәк.

    Әйтә Бүре Леском рәисе Куянга:
    - Күпме мөмкин бу Бәрәнгә юл куярга?
    Болгата ул минем эчә торган суны,
    Китерегез протоколлап миңа шуны!

    - Була ул! - дип, Куян тиз-тиз чабып китә,
    Утырыш җыеп, көн тәртибен игълан итә
    һәм Бәрәнгә сүз бирә ул: - Әйдә, сөйлә,
    Болгатасың Бүренең, - ди, - суын нигә?

    Бәрән әйтә: - Карагыз, - ди, - сез агымга,
    Бүредән мин түбән эчәм йөз адымга,
    Болганыр, - ди, - суы тик шул чакта гына,
    Су әгәр дә үргә таба акса гына.

    Ишәк әйтә: - Акмый димсең суны үргә?
    Сөйлә, энем, бу әкиятне бүтән җирдә!
    Тәкъдимем шул кертә торган биредә, - ди, -
    Тотып бирик алдакчыны Бүрегә - ди.

    Уйлый Бәрән: "Башым ашый болар хәзер,
    Якласа тик яклар мине Болан хәзер".
    "Ике түгел башым минем, - ди Болан да, -
    Бүредән бит кыл очында мин болай да".

    Ишәк әйтә: - Проектыңны укы, Куян!
    Куян аны утырышкача язып куйган.
    Леском исә бер тавыштан кабул итте
    Һәм Бәрәнне ач Бүрегә илтә китте.

    Зарын язып, Күгәрченгә бирде Бәрән,
    Укып аны, Аучы чыкты әрәмәдән.
    Бичараны чак үлемнән аралады
    һәм Бүренең колак очын яралады.

    Бүре качты. Бәрән кайтты абзарына,
    Бүре кебек карый ләкин бар да моңа:
    "Безнең Ишәк өстеннән ул әләк язган,
    Ач бүренең башына ук җитә язган!"

    - Моңа кадәр тыныч иде безнең абзар,
    Шом тудырды Бәрән безгә, - диләр казлар.
    "Инде хәзер Комиссия килгәнен көт!" -
    Дип кайгыра Ишәк һәм дә бүтән маллар.

    Үгез уйлый: "Башлап мине тикшерерләр,
    Тик ята, дип, сукага да җиктерерләр,
    Сөт планы үтәлгәнгә бирелә торган
    Премиальный паегымны кистетерләр".

    - Бәрән, - диләр, - тышка ташый өйнең чүбен,
    "Әләкче!" - дип, ачтырмыйлар хәтта күзен.
    Бу абзарда мал штаттан артык, - диеп,
    Приказ язып кыскарттылар бер көн үзен.


    ГАЛИМЛЕК КАПКАСЫ ТӨБЕНДӘ

    Еллар буе архивларны казып,
    Утырдым мин фәнни хезмәт язып.

    Килеп җитте менә яклау көнем,
    Галимлеккә аяк атлау көнем.

    Оппонентлар эшем мактадылар,
    Минем концепциям якладылар.

    Үз карашын торып әйтте бар да:
    "Бу хезмәт, - дип, - лаек игътибарга!"

    Бер фикердә болар минем хакта:
    "Җитди галим килә безнең сафка".

    Әйтер сүзне әйтеп бетерделәр,
    Сургучланган тартма китерделәр.

    Һәрбер галим, яшрен тавыш биреп,
    Кысып китте минем кулны килеп:

    - Башкаргансың гаять файдалы эш,
    Керттең, - диләр, - фәнгә син зур өлеш!

    - Куандырды безне эшең! - диеп,
    Аркамнан да берсе китте сөеп.

    Галимнәрнең җылы сүзләреннән
    Шатлык яше чыкты күзләремнән:

    Рәхмәтемне телдән әйтү кыен,
    Бәягезгә лаек булыр сыем.

    Өстәлемдә кызылы һәм агы.
    Эшнең калды фәкать формаль ягы.

    Хуплавыгыз закон төсен алсын...
    (Сайлау комиссисе эшләр ансын).

    Сират күперен кичтем дигән идем,
    Ни ишетсен колакларым минем!

    Мактаулары булган ялган бар да:
    Тик кара шар миңа салган бар да!


    ГАЛӘВИ БЕЛӘН ШӘВӘЛИ

    Урам буйлап бер көнне
    Атлый монтер Шәвәли,
    Каршысына, аһ орып,
    Килеп чыкты Галәви:

    - Күрче, туган, утыбыз
    Йә кабынмый, йә сүнә.
    Тоташтырчы безне дә
    Завод линиясенә!

    Әйтте монтер абзыйга:
    - Сезнең чыбык бытовой.
    Ялгар идем ялгавын,
    Закон кушмый бит алай...


    Ике яклы сөйләшү
    Тәмамланды килешеп,
    Әйтсәк әгәр гәҗитчә:
    "Консенсуска ирешеп".

    Әй шатлана Галәви:
    Күз чагыла яктыдан.
    Бу дөньяның рәхәте
    Торган икән "ярты"дан.

    Үтмәгәндер атна да,
    Уты сүнде кичен бер.
    Кемдер өзгән чыбыкны,
    Бу күршенең эшедер!

    Һәм яңадан Галәви
    Шәвәлине чакырды.
    Чакырды да сыйлады,
    Өе тагын яктырды.

    Бу ни хикмәт, бу ни хәл?
    Кемдер утка каныкты.
    Шәвәлине эчереп,
    Кесә төбе саекты.

    Шәвәли дә интеккән:
    - Юк икән, - ди, - иманы.
    Белер идем тотсам,- ди,-
    Нишләтергә мин аны!

    Уты сүнгәч бер шулай
    Йөгереп чыкты Галәви.
    Баганага караса,
    Төшеп килә... Шәвәли!


    ДВОРНИК КЫЗ ГӨЛНАРА
    ("Җаныем-бәгърем" көенә)

    Ишек алдында йөримен,
    Карлар яуса, көримен.
    Дворникны бер күрәмен,
    Бер ай күрми йөримен.

    Тимер чана кар яра,
    Ник күренми Гөлнара?
    Күренсә-күренмәсә дә,
    Айлык эш хакы бара.

    Жилконторның капкасын
    Җил күтәреп атмасын.
    Урам чүбен җил себерә,
    Җилгә түккәч акчасын.

    Тротуары төз икән,
    Төз җирләре боз икән.
    Боз чабарга җәйне көтә,
    Бигрәк сабыр кыз икән.

    Алма диләр,алма диләр,
    Алманың ни туклыгы?
    Гөлнара да эшләр иде,
    И күзәтү юклыгы!

    Безнең атлар күк-ала,
    Вак-вак атлап күп ала.
    Биш табельгә кулын куеп,
    Министрдан күп ала.

    Иртә буран, кич тә буран,
    Мамык шәлеңне уран.
    Өмә җыеп чистартмасак,
    Чистармый безнең урам.


    ЗАКИР СОЛДАТ БӘЕТЕ

    Солдат итеп алдылар,
    Билемә каеш салдылар.
    Күршеләрем: "Бу балбестан
    Котылдык!" - дип калдылар.

    Унсигездә яшьләрем,
    Билгә җиткән чәчләрем.
    Чәчләремне кыркыганда
    Түгелде күз яшьләрем.

    Мин солдатка киткән чакта
    Ярларым бишәү иде.
    Бишенчесе куа чыкты,
    Кулында кисәү иде.

    Әниемне төштә күрәм,
    Одеял ябындыра.
    Көннәр буе йоклап яткан
    Диваным сагындыра.

    Командирлар торалар.
    Сәгатьләрен боралар.
    Йокың туйдымы, димиләр,
    Зәрәткегә куалар.

    Мин авырыйм, дип, ятып калгач,
    Медпунктка озаттылар.
    Ике доктор, бер санитар
    Симулянт дип таптылар.

    Әбием һәр сәбәптән
    Калдырмады нәләттән.
    Әллә каргышлары төште -
    Башым чыкмый нәрәттән.

    Тартам солдат йөгемне,
    Түгәм арка тиремне.
    Тирем белән чыгарталар
    Хөрәсәнлек чиремне.

    Шинелемне шуннан таныйм:
    Төен-төен элгече.
    Алтмыш гектар идән юдым,
    Чираттан тыш иллесе.

    Бастым имән сайгакка
    Аяк асты тайгакка.
    Акыл кайчан керер иде,
    Алынмасам солдатка?

    ***
    Сандугачлар куакта,
    Сайраулары колакта.
    Күршеләр мине танымый,
    Кайтып төшкәч кунакка.


    Урамнардан урадым,
    Саулыкларын сорадым.
    Өч әбигә, уйнап кына,
    Еллык утын турадым.



    ЗӘҢГӘР ШӘЛ

    Яшел алан уртасында төз багана,
    Дан өстенә бүләк алыр менгән аңа.
    Үз егетен юрап торган кызлар күзе
    Югарыда җилфердәгән шәлгә яна.

    "Зәмзәм суы"н күбрәк йоткан кавалерлар
    Кул-аяклап баганага сарылдылар.
    - Сез, егетләр, чиратлашып менегез! - дип,
    Тәртип куйган айнык ирләр табылдылар.

    Инде менә беренчесе менеп бара,
    Маңгаеннан шабыр-шобыр тирләр ага.
    - Кесәңдәге шешәң баса, атып бәр! - дип,
    Кычкыралар иптәшләре җирдән аңа.

    Ул ычкынгач, икенчесе менеп китте,
    Рухландырды, куәт бирде халык башта.
    Тиргәделәр шулар үзен, егылып төшкәч:
    - Син әлкәшкә түгел бу шәл, аек башка!

    Салганнарның кикрикләре шиңеп калды,
    Дан-бүләккә дәгъвачылар кимеп калды.
    Эчми торган бер яшь егет менеп алып,
    Зәңгәр шәлне сөйгәненең иңенә салды.

    Эче янды моны күргән чибәрләрнең,
    "Бу шәльяулык миңа булыр" дигәннәрнең.
    Ул чибәрләр инде кемгә үпкәләсен,
    Яры булгач алар шешә сөйгәннәрнең!


    ИКЕ ГАШЫЙК
    ("Сак-Сок" көенә җырлап булмый)

    Г ө л с ы л у:
    Без утырган пароходның
    Күтәргәннәр әләмен.
    Искәндәрем, бу җырләрым
    Булсын сиңа сәламем!

    Бөгелә каен, бөгелә каен,
    Артык бөгелмәсә дә.
    Искәндәрем, бик сагындым
    Сиңа сизелмәсә дә.

    Сандугачның балалары
    Талларга кунып сайрый.
    Искәндәрем, яшь йөрәгем
    Самовар кебек кайный.

    Кына гөлләрен күп чәчтем,
    Чәчалмадым ислесен.
    Искәндәрем, бик сагындым,
    Ник җил булып исмисең?

    Алмазлар белән кисәләр
    Тәрәзә пыяласын.
    Искәндәрем, кил бәгырем,
    Кемнәрдән ояласың?

    Җир җиләген җыя-җыя,
    Кулъяулыгым тулды инде.
    Искәндәрне күрмәгәнгә
    Утыз өч көн булды инде.

    Мамык оча, мамык оча,
    Күлмәгемә сырыша.
    Искәндәрем, кемнәр безне
    Аерырга тырыша?

    И с к ә н д ә р:
    Сирень чәчәк аткан чакта
    Яратам сирень исен.
    Гөлсылуым, син белмисең,
    Саргаям синең өчен.

    Нейлон диләр, нейлон диләр,
    Нейлонның ни җылысы!
    Дүшәмбе көн көтмә, бәгърем,
    Кичен актив җыелышы.

    Алма бакчасына керсәм,
    Куян йөргән эз була.
    Сишәмбе көн утырыш, җаным,
    Китсәм миңа сүз була.

    Ишек алдым түгәрәк,
    Уйный сары күбәләк.
    Чәршәмбе көн килер идем,
    Безнең драмтүгәрәк.

    Кызлар җиләк җыялар,
    Нигә безне тыялар?
    Кичатна көн ычкыналмыйм -
    Симпозиум җыялар.
    Җәй көнендә болыннарда
    Исним чәчәк исен мин.
    Җомга көнне бик барасы -
    Патруль, бәгърем, кичен мин.

    Ефәк оча, ефәк оча,
    Урала каеннарга.
    Шимбә - агитбригадабыз
    Юл ала районнарга.

    Алларым булыр микән,
    Гөлләрем булыр микән?
    Гөлсылуым, сине күрер
    Көннәрем булыр микән?


    ИЛТИФАТЛЫ ОРАТОР

    Сүзгә-сүз кабатлады бу
    Алдагы ораторны.
    Рәис исә тәртип саклап,
    Кыңгырау кага торды.

    "Регламент!" дигән авазлар
    Колакны яра торды.
    Ниһаят, халык кул чабып,
    Туктатты ораторны.

    Бер генә кеше дә залда
    Тыңламаса да речен,
    Бетерде: - Рәхмәт сезгә, - дип, -
    Игътибарыгыз өчен!


    ЙӨГЕРЕК МӨДИР

    Безнең мөдир йөгерек аяк,
    Гел йөгерә дә, гел чаба.
    Сәгатенә алтмыш минут,
    Алтмыш төрле эш таба.

    Пакетлап үз боерыкларын,
    Адреслый бүлегенә.
    Курьер бутап бетерер дип,
    Тарата үзе генә.


    Эшкә куша да берәүне,
    Кире бора юлыннан.
    Кушкан эшен үзе эшли,
    Тартып алып кулыннан.

    Гаҗит-журнал өенә ташый
    Һәм укый ашый-ашый.
    Һәр кичәдә, һәр җиелышта
    Докладны үзе ясый.


    Булдыралмаслар шикелле
    Башкалар аның кебек.
    Әгәр дә ул чирләп китсә,
    Эш туктап калыр кебек.

    Коллектив йөген тартырга
    Сарыф итә гайрәтен.
    Коллективы сагыз чәйни,
    Кушып аның гайбәтен.


    Эш бармагач, безнең мөдир
    һәркемне тиргәп йөри,
    Тиргәнеп ялгыз чаба һәм
    Ялгызы тирләп йөри.


    ЙӨРӘК ӨСТЕНДӘ
    БОЛЫТЛАР

    Больницада күзем ачсам,
    Күрәм шундый рәсемне:
    Йөрәк өстедә өч болыт,
    Өчесе дә яшенле.

    Берсе - тәмәке төтене,
    Болыт булган куерып.
    Яшене сугып, йөрәкне
    Алган тәмам куырып.

    Берсе - аракы парлары,
    Бу болыт дәһшәтлерәк.
    Аннан атылган яшеннән
    Каралып янган йөрәк.

    Өченче болыт астында
    Күршеләр ызгышалар,
    Ягъни сәламәт йөрәкне
    Ызгышып бозмыш алар.

    Күрше белән талашмадым,
    Эчмәдем,тартмадым мин.
    Үземне еккан яшенне
    Рәсемнән тапмадым мин.

    Ул яшен дә йөрәкләрне
    Яралый, суга бирә.
    Бюрократны болыт итеп
    Ясамаганнар нигә?


    ЙОТЫШ АКЧАСЫНА

    Төшергәлим сирәк-мирәк,
    Хатыннан урлап кына.
    Получкамны себереп алып,
    Бирә бер сумлап кына.

    Көн дә миннән отчет ала,
    Санап тиеннәремне.
    Ятсам-торсам, керсәм-чыксам,
    Тенти киемнәремне.

    Таба пинжәк җиңеннән дә,
    Чалбар балагыннан да,
    Бүрек колакчыныннан да,
    Оек табанымнан да.

    Кесәм тентер өчен генә
    Яралгандыр бармагы.
    Инде, малай, бу афәттән
    Яшерер җир калмады.

    - Уз кесәсенә яшер, - дип,
    Акыл бирде якыным.
    Яртылыктан мәхрүм булдым,
    Тотып аның акылын!

    Ышанычлы җир табудан
    Өметем өзгән идем.
    Шул чак керосин савыты
    Чалынды күзгә минем.

    Хатын кайтып кермәсен дип,
    Күзәтеп ишекне мин,
    Урадым кәгазь бөкегә
    Бөкләп бер бишлекне мин.

    Калганын бирдем кулына,
    Кат-кат саный: азсынды.
    Астын өскә китереп өйнең,
    Табалмады кассамны.

    Иртәгесен акча тыккан
    Бидон тотып кулыма,
    Карчыгымнан көлә-көлә,
    Киттем кибет юлына:

    "Син абзаң белән шаярма,
    Үтте ул чаклар хәзер,
    Акчасын кулың җитмәслек
    Җирләрдә саклар хәзер!"

    Тукталдым кибет төбендә,
    Бераз тын алыйм диеп,
    Бөкедән алып байлыкны
    Кесәмә салыйм диеп.

    Аһ! Юкка өметләнгәнмен
    Инде эчеп кайтам дип.
    Акчам алып, язып куйган:
    "Керосин эч, шайтан!" дип.

    Килеп җитте туган көнем,
    Түгәрәк датам минем.
    Яңа пальто сатып алган
    Бүләккә хатын минем.

    Яка бәясен генә дә
    Күтәрмәс иде кесәм.
    Министр диеп белерләр
    Инде мин моны кисәм...

    - Әллә отыш чыкканмы? - дип
    Сорадым карчыгымнан.
    - Юк, отыш түгел, - ди карчык, -
    Бу - йотыш янчыгыңнан!

    Якама пар бүрек алган:
    - Җуеп кайтма бусын, - ди, -
    Бүрек кесәңнән түләдем,
    Үз башыңда тузсын! - ди.

    - Белмәдем изге ниятең.
    Кичер, - мәйтәм, - аппагым!
    Бер заманны чак кына бит
    Сине ташлап качмадым.

    Сүз куештык үткән эшне
    Яңадан башламаска:
    Мин - акчамны яшермәскә,
    Ул - кесәм капшамаска.




    Совет чоры 2 >>
    Маннур Саттаров
    стихи на татарском языке.
  • Маннур Саттаров:
  • Совет чоры. Шигырьләр
  • «Үзгәртеп кору» чоры. Шигырьләр
  • Леший с ружьем
  • Фронтовые воспоминания
  • Письма фронтового друга




  • ← назад   ↑ наверх