• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Мохаммят Миначев

    АВЫЛЛАРГА БАРГАН ИДЕМ...

    САБАНТУЙ


    23–нче июндә Уразовкада Сабантуй, бәйрәмгә барырга булдым. Сабантуй гадәтләнгән урында, Пара елгасы ярында, болында. Шушы болын очында гына тагы өч татар авыллары урнашкан, Параның сул ягында Антяр авыл, болын очында гына диярлек Кзем авыл белән Кадом авыл. Ураз авыл тирәсендә урнашканнар, әйтересеңдә Юпитер тирәсендәге иярченнәр. Мин Цүмбәлидән килеп кергәндә, Сабантуй әле башланмаган, кешеләр килә геннә иделәр. Вакыт әле 10–гына тулып килгәнгә карамастан мәйданга шактый халык тулган иде инде. Күбесе машиналарда килә, болары авыллардан, ә Уразовка халкы күбесе җәяү генә атлый гаишниклар машиналы халыкны тоткарлап, мәйданнан шактый гына еракка урнаштыралар. Машиналар күп, тәртип урнаштырмасаң, буталышып бетәр иделәр. Халык үзе тәртип саклый алмый, күнмәгән, бөтенесенең алгарак, мәйдан уртасынарак керәселәре килә. Әлбәттә, уртада урын чикле. Миндә машинамны милиционер (элегрәк бездә милиционерга әцәт диә иделәр, ә хәзер бу сүз онытылган инде) күрсәткән урында калдырып, җәяү генә үтәргә булдым, ара шактый ерак булсада. Мәйданның урта бер җирендә, килгән кунакларга, җирле түрәләр машиналарына махсус урын әзерләнеп куелган булып чыкты. Шунда машинаны кую өчен пропуск кирәк икән, «стоянка по пропускам» дип язып куйганнар.Чу, бер пропуск үземә алыйм дип, кирегә борылган идем, каршы бер төркем рәсми кешеләр килә, уртага Башлык баскан, кулында тастымалга салынган ипи–тоз. Минем белән ияк кагып исәнләште, янәшәдә генә атлый Максуд Яруллин. Элгәре Актук авылында клуб мөдире иде, хәзер районга күчкән. Анардан үземә бер пропуск алып, авылга кайтырга булдым. Мәйдан кырыенда сатучылар урнашкан, алар күбәү, рәдтән төзелеп, Пара итәгенә чаклы сузылганнар. Сатуда муллык, әйберләр күп, совет заманындагы кебек әйберләргә кытлык юк. Мәрә тирәсендәрәк вакытлы сәхнә корып куйганнар, анда район үзэшчән артистлары чыгыш ясый. Тамашачы күп. Кичә Петрякстан чыкканда бик каты яңгырга юлыгып, авылга кире кайтырга туры килде әйләнгеч юл белән. Инде Мочали–Эрбишча–Уразовка–Яндавишча тугел, чөнки яңгырда Мочалидан Эрбишчага үтеп булмый. Сәяр абый киңәш итте урыс авылы Левашовка–Красная Горка (Сабачай)–Краснай–Сеченево аша кайтырга. Бу юл инде 30 чакрымлыкны 100 –гә әйләндерә. Юл таныш булмаганлыктан, каты яуган яңгырдан бераз буталып барганлыктан, кичкә калынды. Инде Цүмбәлидә генә кунып калырга булдым. Биредә хатынның туганнары булганга һәм аларның йортларын белгәнгә, төнлә эзләп торасы юк, киләсеңдә керәсең генә. Цүмбәлидә әйтерсең мине көтеп торганнар, капкаларын гына ачтым, Майнәс, Гайәр, Әхтәм килептә чыктылар. Яңгыр биредә дә булган, әммә Петрякстагы кебек каты булмаган, алайда яңгырдан куркып, утларны сүндергәннәр.Чәй янына гына утырган идек, шалт итеп ут кабынып китте. Иртән торып Сабантуйга киттем. Әммә ләкин, Сабантуйны вакытлыча калдырып, авылдан Рифат Шабайкинны барып алырга кирәк иде. Бу яшь үсмергә Сабантуйга итәрмен дип, әйткән идем, «әйткән сүз, каккан казык»–диләр бездә. Инде миңа Сабантуйны узып Яндавишчага барырга кирәк, ким дигәндә 60–чакрым. Әйләнеп кире кайтканда Сабантуй гөрли иде инде, сәхнәдә Халидә Бегичева җырлый, халык үзен бик яратып тыңлый. Мәйданда шактый танышлар күп–барда диәрлек Мәскәүлеләр, араларында бар район кешеләредә. Безнең Мәскәү Сабантуй–87 батыры Рәис Мөҗипов, «Батыр» секциясе рәисе–Мансур Фехретдинов, район сәнгать бүлеге мөдире–Максуд Яруллин, 80–нче елларда Мәскәү үзэшчән төркемендә сәхнәдә алып баручы–Абу Нәим Азымов, һәм башкалар. Тамаша кылып бераз йөрергә булдым, карасам, тагы бер Мәскәүче баскан, Эрбишча авылыннан, Харис Хакимов бер ир кеше белән. Исәнләштек, бераз сөйләшеп алдык, авыллар хәлләрен, кырларның чәчелми калуларына борчуымны белдердем үзләренә. Яндавишча колхозы турында да фикер алыштык. Харис әфәнде әйтә:–Мохаммәт әфәнде барча татар авылларын бергә җыеп, бер район төземәкче, ди. Янәшәсендәге әфәнде, Харис әфәнденең авылдашы, колхоз рәисе икән. Минем беләсем килә шушы рәиснең фикерен, ул ничек карый икән бу мәсьәләгә? Чөнки авылларда колхоз рәисләре абруйлылар, аларның сүзләренә, фикерләренә авыл халкы колак сала.

    –Әйе шул, бер милли район төзергә кирәк иде, - дим.

    –Нигә кирәк, татар үз ара сугышып бетсен өченме, - ди колхоз рәисе?

    -Татар хәзер мафия җыя, орлый– талый башлый, - ди Харис

    Хәкимов.

    –Райнның киләчәге өметле, дим. Үз милли районың булгач, ул бит

    тагы татарның бер бәләкәй генә булсада дәүләтчеге.

    –Юк кирәкми, урыс кына исән булсын, безгә урыстан да яхшы түрә

    юк, - ди Харис әфәнде. - Әнә орлап бетергәннәр бит авылыгызны, шул ук татарлар түгелме, - диптә өстәп куйды.

    –Ник орламасын, әгәр авылда халык шундый, урларга юл куя, - дип сүзгә кушылды рәис.

    –Соң, кешене урлар өчен сайлап куймыйлар, эшләр өчен сайлыйлар,-

    дим.

    -Мөмкинлек булса ник орламаска, - ди рәис.

    Менә сиңа мә, барда шундый карак микән авылларда? Берәр юнлесе юкмыни башка төбәкләрдә шикелле? Уразовка Сабантуенда сирәк булырга туры килә, көрәшне карыйм. Егетләрнең шактыйлары танышлар, Мәскәү Сабантуйларында, соңгы елларда Шазам Сафин истәлегенә багышланган көрәштә– шушы төбәк көрәшчеләре барда катнаша. Көрәшүчеләр күп түгел, авыр үлчәмдә нибары 9–пар. Яшь көрәшчеләр юк диярлек, булганыда җиңел үлчәмдәгеләр 70- кг. тирәсендәгеләр. Соңгы елларда безнең Сабантуйларында урыслар катнашалар, алар безнең егетләргә караганда–эрерәкләр, зур– тазалар. Бу юлы Сабантуй батыры булып урыс егете– Александр Елизаров калды. Моңа кадәр булмаган хәл. Безнең өчен тагы бер начар симптом, күрсәтә татарларның үрчүдән туктавын. Демография бәләсе безнең ишекне нык шакый башлады.



  • Йомгак


  • Икенче бүлек - Макаләләр
                ( Мәскәүдән милли проблемаларга бер караш)

  • Кая барасың Рәсәй түти?
  • Иске–яңа Шәймиев
  • Мәскәү татары уйланулары
  • Халык саны ничек үзгәрә?
  • Безгә ни җитми?
  • Кырларсыз калабызмыни?
  • Конференциядән соң
  • Сагыш
  • Мәскәүдә түгәрәк өстәл
  • Төрки–татар цивилизациясе
  • Шаяру
  • Әдәбият һәм тәрәкыйят (Әдәби күзәтү)
  • Күчтәнечкә ике сүз
  • Кем ул Шүрәле?
  • Милли Юл адымнары
  • Кулланылган язма әсәрләр
  • Үзем турында





  • ← назад   ↑ наверх