• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Мохаммят Миначев

    АВЫЛЛАРГА БАРГАН ИДЕМ...

    ЭРБИЩЧА


    Зур татар авылы, ике авыл дип йөртелә, Кече Эрбищча, Олы Эрбищча, үзләре йөртә– Малый Рыбушкино һәм Большая Рыбушкино дип. Авыл исемен татарчалатып йөртәбез, ә чынлыкта исә ничек булган исеме, төгәл кемдә әйтәлми. Эрбищчаныкы Гаяр абый Әхмәтҗанов әйтүенчә, Аҗым авыл дип йөрткәннәр, ә кайчан ничек Эрбищча– Рыбубушкинога әйләнгән, әйтәлмәде, белми. Билгеле, татар авылы булгач исеме дә татарча булырга тиешле, ә менә Рыбушкино дип үзләре йөртә, моны ничектер сәерсендерә. Менә «Идел» журналының 7–нче санында 2002–нче бер язмага тап булдым, миңа кызыклы тоелды. Р.Нәбиев дигән тарихчы мәкаләсендә (Тарих төпкелендә туп тавышы) алман сүзе Ри—буше (ri-Buchse)«втулка,пыж» дигәнне аңлата диелә. Мин бу сүзгә игътибар иттем, Рыбушкин сүзе бәйләнми микән шушы алман сүзенә? Бу сүз алман телендә мылтыкны аңлата икән бит, сугыш коралы, ә бу инде безнең татар өчен кирәкле зат булган. Менә безнең Эрбишча авылы исеме шушы алман сүзенә бәйле түгел микән? Чөнки безнең як мишәрләре урыс империясенең сугышларында катнашырга һәр чак тартылганнар, алар бер сугыштан да калдырылмаганны искә алсак, трофей итеп авылга беренче булып мылтык китерелгән булса, бу сүз татарлар арасында таралып китүе бик ихтимал. Шуңа да игътибар итәргә кирәк, бу як татарлары яраталар шундый чит ил сүзләрен, мылтыкны Ри—буше дип, соңгыдан авылны да Ри– буш авылы–Рибушкин—Рыбушкин булып китүе бар. Кушым атларда татарларда киң таралганнында искә алсак, бик мөмкин мондый хәлнең булуы.

    Бу ике авыл бергә тоташкан, аның кайсысы кече дә, кайсысы–олы, килгән кешегә аеру җиңел түгел, икесе бергә бер зур рабочий поселок шикелле. Икешәр этажлы таш йортлар, урамнры –асфальт, өч мәчетләре, ике мәктәпләре, бере тугызеллык ә бере урта мәктәп. Ике мәктәптә 400 өстенә бала укый, стадионнары, кафелары бар, авылга керим дигәндә бензозаправкалары. Ике колхозлары, Кечесендә эшләр шәптән тугел, колхозлары бетәргә юл тоткан диләр, ә Олыларында киреснчә, колхозлары табыш китерә халкына. Бу авылдан, икесеннәндә, яшләр китми, авыл кешеләре үзләренә кәсеп тапканнар, Мәскәүгә ит, казы ташыйлар, төзү эшләре дә үзләре үк башкара, аракы белән бик мавыкмыйлар, тырышчан, эш сөючән халык. Татар көрәше буенча махсус секция эшләп килә, шушы секцияне күп еллар алып бара татар көрәше буенча зур белгеч, тренер, Зәки әфәнде Велемеев. Аның укучылары инде 20–елдан артык Сабантуй батырлары исемен яулап киләләр. Олы Эрбищчада, колхоз рәисе Максуд Хөсәенев әйтүенчә, 600 йорт, 1400 кеше, колхозда эшләүчеләр–400, 3200 га. җирләре, 900 баш сыерлары, тракторлары—18, комбайннары– 9. Бу авыллар керә Кзыл Октябрь районына, кайда тупланган иң күп татар авыллары–16. Вакыт аз булганлыктан мин барча авылларга кереп йөри алмадым, керәлмәгән авылларның исемнәрен китереп үтим: Атяр авыл (Антяровка), Кадом авыл, Кзем авыл, Кзыл Яр, кечкенә авыллар керәләр Ураз авыл советына, Суксу, Мәдәнә, Пашат, Семоцкий (Семеновка)–зур авыллар, икешәр мәчетлелеләр, ә кайчандыр Суксу белән Мәдәнә авылларында 6- мәчетләре булган. Авылларга газ кертү эшләре бара, районга кергән16 татар авылыннан, унысы гына әлегә газлаштырылган, калганнарына чират кайчан җитәр, монысын Башлык әйтәлмәде. Ә Пильнә районында татар авыллары газлаштырылган инде.



  • Актук
  • Уразовка
  • Уразовка колхозы
  • Суксу
  • Күчкән-Пожар
  • Анды
  • Краснай
  • Сабацай–Сафаҗәй
  • Кадым авыл
  • Койсуы
  • Мочали
  • Петрякс
  • Сабантуй
  • Йомгак


  • Икенче бүлек - Макаләләр
                ( Мәскәүдән милли проблемаларга бер караш)

  • Кая барасың Рәсәй түти?
  • Иске–яңа Шәймиев
  • Мәскәү татары уйланулары
  • Халык саны ничек үзгәрә?
  • Безгә ни җитми?
  • Кырларсыз калабызмыни?
  • Конференциядән соң
  • Сагыш
  • Мәскәүдә түгәрәк өстәл
  • Төрки–татар цивилизациясе
  • Шаяру
  • Әдәбият һәм тәрәкыйят (Әдәби күзәтү)
  • Күчтәнечкә ике сүз
  • Кем ул Шүрәле?
  • Милли Юл адымнары
  • Кулланылган язма әсәрләр
  • Үзем турында





  • ← назад   ↑ наверх