• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Сәйфи Кудаш

    Хәерле иртә, шагыйрь!

    Ул таңда гүя төртеп уяттылар. Яшен тизлегендә сөаль яктырды: «Ни хәлләрдә икән? Бу сәяси көрәш иң кадерле кешеләрнең хәлен белергә дә вакыт калдырмый».

    Кем турында уйлавым үземә генә билгеле иде. Тәрәзәдә әле таң сарысы ята. Әмма күзгә йокы керәчәк түгел. Торып, эшкә тотынып карадым. Кул бармый. Гүя, мин үземне җинаятьчедәй хис итә идем. Исәнлеге ничек? Янына килеп йөрүчеләр бармы? һәр мизгеле тарихи һм шагыйранщ щдәп тамырыннан яралган бу кешене соңгы елларда, гади игътибар һәм интеллигентлык күрсәтеп, сурәткә төшергәннәре бармы? Башта күп сораулар кайный иде...

    Ниһаять, иртәнге сигезләрдә кызына шалтыраттым, һәрвакыттагыча, «урынында» булган Сөембикә апа мине бераз тынычландырды: «Болай ярыйсы гына... Укый-яза алмый... Кайвакыт, зиһене җыелганда, миңа бераз әйтеп тора... Рәхим итегез, килегез».

    «Кызыл таң» газетасының фотосурәтчесе Игорь Крылов та, шатлыкка каршы, өендә булып чыкты. Менә без аның белән Фрунзе һәм Аксаков урамнары чатындагы биек йорт каршында очрашабыз да, чакырылган җиргә юнәләбез.

    Менә — тупса. Менә күптән күрмәгән Сөембикә апа. Менә мин кайчандыр аның белән сөйләшкән һәм сугыш вакытында татар, башкорт язучыларыннан аңа килгән меңгә якын хатны укып чыккан, ә кирәк җирләрен күчереп алган бүлмә. Менә, ниһаять, ул үзе — татар халкының XIX гасыр азагында дөньяга бүләк иткән соңгы морзаларының берсе — Башкортстанның бүген туксан сигезенче яше белән барган халык шагыйре Сәйфи Кудаш...

    Без кергәндә, ул ятып тора иде. Килүебезгә, әлбәттә, чиксез шатланды. Хәл-әхвәл белешкәч, сүз милләтебезнең тарих ташларына алтын хәрефләр белән язылган «Галия» мәдрәсәсе, Зыя Камали, Галимҗан Ибраһимов, Шәехзадә Бабич, Хәсән Туфаннар турында барды. Алар һәм шул заманнар турындагы кыйссаларны Сәйфи абзыйдан күп ишеткән булсам да, бу истәлекләр туйдырмый: мин бүген дә халкыбызның 98 яшьтәге улының саф зиһененә, аек акылына шагыйранә таушалмас күңеленә һәм дәртенә таң калам. Кайдан килә бу көч? Такташ әйтмешли, «нинди көчләр керфек очларыңнан тамалар?» Әлбәттә, бүгенге аяусыз көнебездә керфек очларыннан ниндидер сихри көчләр түгел, бер гаепсезгә саркылган яшьләрнең тамуы да бик ихтимал. Бигрәк тә — шагыйрь керфекләреннән. Кайчандыр — 30 нчы еллар уртасында — Гадел Кутуй, Габдрахман Минскийлар белән ниндидер мифик «Җидегән» оешмасын оештыруда гаепләнеп, партиядән чыгарылган, еллар буена гәзит-журналларда исемен пычратырга тырышсалар да, пычратыла алмагач, кара елларда эшсез хәлендә исән кала алган, инде менә сиксән еллап армый-талмый әдәбиятларыбызга хезмәт итеп, 98 китап чыгарган, бүген булса авызыннан шигырь төшмәгән халык шагыйрен теге елларда «исән калганлыгы» өчен һәм исән калу чарасын бары тик милләтенең татар булуыннан эзләгән әдәби көнлекчеләр аңа соңгы елларда ничә арба ашлы-су һәм пычрак иштеләр икән? Татар халкын гына түгел, башкорт халкының «патриоты» саналып та, башкорт халкын белмәгән, халкын гына түгел, халык шагыйренә оныкка ярап, халык телен, шигъриятен, мәдәни мирасын белмәгән һәм, имеш, «башкорт интеллигенциясен тар-мар итүдә татар Сәйфи Кудашларның гаебе»н эзләгән кешеләр бу җинаятьләре өчен башкорт һәм татар халыклары алдында җавап бирерләрдер. Чөнки алар да күп нәрсә җитешми, әмма иң нык җитешмәгәне — дәлилләр һәм мантыйк, ягъни логика. Мин халык шагыйренең бу пасквильләр уңае белән газета мөхәррирләренә язган мөрәҗәгатьләрен һәм «Ачык хат»ларын укыйм. Аларда тарихны һәм заманны тирәннән тикшереп карау, югары әдәп һәм тегеләргә җитешмәгән мантыйк ярылып ята. Әмма мөхәррирләр «Ачык хатлар»ны басып чыгару түгел, бер хәрефне йөз тапкыр зурайта торган пыяла аша укыган 98 яшьлек шагыйрьгә җавап биреп торуны да кирәк тапмыйлар. Чөнки алар мантыйктан һәм дәлилләрдән куркалар.

    Менә аксакал «егетебез» җиңел хәрәкәтләр белән костюмын киеп ала да эш өстәле янына утыра. Телдә һаман шигырь, телдә һаман Тукай, Такташ, Туфан, Зыя Камали... Ул безгә Галимҗан Ибраһимов һәм башкаларның 1916 елда Зыя Камалига бүләк иткән Коръәнен күрсәтә. Зыя Камали — Сәйфи Кудашның күптән тормыш куйган иптәше Мәгъфирә апаның туган абыйсы. 40 еллар уртасында Сарытау төрмәсендә, ә Галимҗан абзый исә 1937 елда Казан төрмәсендә мордар киткән, ә Коръән исән! Хәтер исән. Без исән. Өмет исән! Коръәндә мондый багышлау язылган: «Галиҗәнап Зыя Камали! Сезнең бихисап тырышлыгыгыз нәтиҗәсендә Уфада шундый мөхтәрәм уку йорты барлыкка килде. Безнең яшьләребезне тәрбияләүдә һәм гомумтәрәккыятебезне алга сөрүдә Сезнең тоткан урыныгыз бәһаләп бетергесездер...

    Укытучылар Галимҗан Ибраһимов, Фатыйх-Сәйфи Казанлы, Гобәйдулла Саттаров, Җиһанша Абдюшев, декабрь, 1916».

    Сәйфи Кудаш — Татарстан һәм Казандагы тарихи вакыйгалар турында яхшы хәбәрдар. Аңа еш кына шалтыраталар, хатлар язалар. Мыштырдап кына булса да, үзе дә хәбәр биреп куя. Өстәлендә — Мөхәммәт Мәһдиевнең соңгы китабы, хаты. Шулай ук Әмирхан Еникидән хат ята...

    Мин аңардан фотоларның берсен «Социалистик Татарстан» газетасына тәкъдим итәргә рөхсәт сорыйм. Ул дустанә елмая да өсти: «Форсаттан файдаланып, теләкләремне дә җиткерим: мин Татарстанның чың милли дәүләтчелеген төзүдә Татарстан халыкларына уңышлар телим. Түзем булуларын, бердәм булуларын, бернинди шик-шөбһә, имеш-мимешләргә, провокацияләргә бирелмичә, алга баруларын телим. Татарстан дәүләтен торгызу — ата-бабаларыбыз рухы алдындагы изге бурычны Үтәү дигән сүз ул».

    Без хушлашабыз. Шагыйрьгә хәерле иртә теләүгә ирешүемә мин патмын. Күңел тынычлана төшә...

    Менә — сурәт.

    Халкыбызның 98 яше өстендәге улы — Сәйфи Кудаш. Ишектән чык канда ул Әмирхан Еники, Нәкый Исәнбәт, Гомәр Бәшировларга сәлам җиткерергә куша.

    Без халык шагыйренең йөз еллыгын бергәләп билгеләрбез, Алла боерса! Амин, шулай була күрсен. Җир йөзендә урын җитәрлек, бер-береңә кешелекле мөнәсәбәт кенә кирәк.

    Айдар Хәлим.

    1991 ел.




    Чыганак: © Adiplar.Narod.Ru

    Сайфи Кудаш

    (1894-1993)

    Сайфи Кудаш (Сайфетдин Фаттахетдинович Кадашев) родился 20 сентября 1894 года в селе Кляшево Чишминского района Башкортостана. Получает образование в медресе старого типа. В 1913-1915 г.г. учительствует в Казахстане. В 1915-1918 г.г. учится в медресе «Галия» в г. Уфе. После революции 1917 года С.Кудаш работает в редакции газет «Башкортостан», «Новая деревня». В 1930 году был назначен редактором башкирского журнала «Октябрь». В годы Великой Отечественной войны (и до 1948 г.) работал председателем Союза писателей Башкортостана. С 1948 г. полностью переходит на творческую деятельность.

    К концу 20-х г.г. С.Кудаш выпустил три сборника: «Песнь плуга» (1926), «На прополке» (1927), «Герой борьбы» (1928), где его поэтическая индивидуальность наиболее полно раскрылась в деревенской, крестьянской тематике.

    Поэтическая индивидуальность С.Кудаша связан с устно-поэтическими, в особенности песенными традициями народа, что проявляется в схожей с народной песней ритмико-интонационной структурой стиха «Перчатка» (1920). Другая особенность – народная песня текстуально вводится в стихотворений контекст и превращается в поэтическое средство, раскрывающее чувства и думы лирического героя («Мы уезжаем, ты остаешься» (1920), «На прополке» (1926), используется и в качестве эпиграфа, чтобы оттенить образное содержание стиха «Красной Армии» (1920), «Не плачь» (1920), «Бальзамин» и др.)

    В 20-е г.г. С.Кудаш создал семь поэм: В кузнице» (1920), «Батыр» (1927), «Засыпанные следы» (1927), «На лугу» (1928), «Яз коткэндэ» (1928), «Куколь» (1928), «Письмо» (1930). Поэма «Батыр» - сюжетное, эпическое произведение. Автор вводит психологически мотивированные диалоги, ситуации раскрывающие характеры, умело приспосабливает повествование в поэтико-романтический строй. Чередование -четырех, -пяти, -шести, -восьми строчных строф сближает поэму с башкирскими народными эпическими сказаниями, подчеркивает значительность описываемых событий.

    Широкая эпическая картина, в которой отчетливо проступают характерные черты колхозного движения в 3-е г.г., воссоздана в романе «Кушкаен» (1936). Однако это единственный роман в стихах, экспериментальный, возможно, на основе традиций восточных стихотворных дастанов, в дальнейшем такая форма не получила развития в истории башкирской литературы.

    В 30-е г.г. С.Кудаш работал в жанрах прозы, писал очерки и рассказы о своем времени и современниках, создал историко – биографическую драму «Мажит Гафури» (1939).

    В годы войны С.Кудаш отошел от песенно-лирической стихии, его творчество было пронизано призывным ораторским духом. «Призыв» (1942), например, состоит из разнообразных форм агитационной лирики: поэтических призывов, обращений, наказов, стихотворных посланий. Стиль стихотворений насыщен лозунговыми фразами, ораторскими интонациями, тяготеющими форматом народного афористического творчества.

    В поэтических наказах («Песнь матери» и др.) усиливается символика, метафоричность речи, национально-традиционная основа образов и мотивов. В стихотворении – послании «Убей, джигит, фашиста» (1942) С.Кудаш использовал традиционный поэтический образ подарка как символа непобедимости народа и священности защиты родной земли. Образ Родины решается в поэзии С.Кудаша в лирико-романтичсекой форме.

    Поэтические средства и образы из фольклора органически вошли и в очерки писателя. Для раскрытия характеров башкирских воинов используются лирические народные песни («В донецких степях» 1942), строфы кубаира («Файзулла батыр» 1949), народные песни-частушки («Неутомимые люди», 1945). Для последующих сборников поэта «Ключ счастья» (1948), «От всего сердца» (1948), «Песня сердца» (1951), «Моя любовь» (1956), «Листопад» (1960), «В моем саду» (1964), «Крутизна» (1972), «Стихи» (1974), «Восхождение» (1977), «Вершины» (1978), «Слова любви» (1981) и др. присущи философичность, народная мудрость. В любовной лирике поэт утверждает силу поэтического слова и красоту человеческих чувств. В лирических миниатюрах и эйтэм (рубаи) С.Кудаша оживают поэтические традиции народных сэсэнов, отражается эстетическое сознание народа.

    С.Кудаш внес ощутимый вклад в развитие историко- биографической и мемуарной литературы. Повести «Навстречу весне» (1954), «Незабываемые минуты» (1958), «По следам юности» (1964), переиздававшиеся многократно на языках народов СССР, правдиво освещают личностные факты и исторические процессы происходившие в дореволюционной культуре тюркских нардов в целом. Этим обусловлена популярность названных книг в Казахстане, Средней Азии и др.

    В 1964 г. С.Кудаш был удостоен звания народного поэта Башкортостана.

    В 1985 году за книгу «Стихи и поэмы» (1984) С.Кудашу была присуждена государственная премия республики Башкортостан имени Салавата Юлаева.

    За литературную деятельность С.Кудаш награжден орденами Ленина, Трудового Красного Знамени, «Знак Почета».

    Песни свободы. Стихи. Уфа, «Тармыш», 1917, 16с. (на татарск.яз.)

    Баит Белобилетников. Сатирические стихи, песни. Уфа, «Восточная печать», 1917, 16с. (на татарск.яз.)

    Желание татар. Стиих. Уфа, «Востояная печать», 1918, 16с. (на татарск.яз.)

    Песни плуга. Стихи. Уфа, Башкнига, 1926, 53с. (на татарск.яз.)

    Стихи Сайфи Кудаша. Казань. Татиздат, 1927, 24с. (на татарск.яз.)

    На прополке. Стихи. Казань, Татиздат, 1927, 23с. (на татарск.яз.)

    Батыр борьбы. Стихи. М., Госиздат, 1928, 62с. (на татарск.яз.)

    При помещиках. Казнь, Татиздат, 1928, 48с. (на татарск.яз.)

    Коллективная жизнь. Для детей. Уфа, Башгиз, 1930, 29с. (на баш.яз.)

    В ожидании весны. Уфа, Башгиз, 1930, 36с. (на баш.яз.)

    Стихи. Уфа, Башгиз, 1933, 140с. (на баш.яз.)

    Вторая молодость. Рассказ. Уфа, Башюниздат, 1934, 23с. (на баш.яз.)

    Свекла Нурулла. Стихи. Уфа, Бакшгиз, 1935, 59с. (на баш.яз.)

    Будь готов. Стихи. Уфа, Башгиз, 1935, 44с. (на баш.яз.)

    Когда были помещики. Изд.4-е. Уфа, Башгиз, 1936, 48с. (на баш.яз.)

    Кушкан. Кн.1. Уфа, Башгиз, 1936, 331с. (на татарск.яз.); Уфа, Башкнигоиздат, 1959, 250с. (на баш.яз.)

    Закон счастья. Поэма и стихи. Уфа, башгиз, 1937, 57с. (на баш.яз.)

    Лесная сказка. Уфа, Башгосиздат, 1937, 24с. (на баш.яз.); Казань, татгосиздат, 1941, 28с. (на татарск.яз.)

    Салават. Поэма. Уфа, Башгиз, 1938, 32с. (на баш.яз.)

    Золотой ключ. Поэма. Башгосиздат, 1939, 23с. (на баш.яз.)

    Басни. Уфа, Башгосиздат, 1939, 36с. (на баш.яз.)

    Встреча. Поэма. Уфа, Башгосиздат, 1939, 29с. (на баш.яз.)

    Счастливое детство. Стихи. Уфа, Башгосиздат, 1940, 35с. (на баш.яз.)

    Республика поет. Стихи, поэма. Уфа, Башгосиздат, 1940, 139с. (на баш.яз.)

    Избранные проивзедения. Предисл. М.Бикбулата. Уфа, Башгосиздат, 1940, 248с. (на татарск.яз.)

    Стихи и поэмы. Казань, Татгосиздат, 1941, 264с. (на татарск.яз.)

    Призыв. Стиихи. Уфа, Башгосиздат, 1942, 30с. (на русск.яз.)

    Слово о матери. Стихи. Уфа, Союз писателей Украины. 1942, 28с. (на украинск.яз.)

    В степях Дона. Уфа, Башгосиздат, 1942, 30с. (на русск.яз.)

    Любовь и ненависть. Уфа, Башгосиздат, 1993, 124с. (на баш.яз.); М., «Сов.писатель», 1948, 173с. (на русск.яз.)

    От всего сердца. Стихи. Уфа, Башгосиздат, 1943, 124с. (на баш.яз.); М., «Сов.писатель», 1948, 173с. (на русск.яз.)

    Мой односельчанин. Стихи. Уфа, Башгосиздат, 1944, 31с. (на баш.яз.)

    Моя республика. Стихи. Уфа, башгосиздат, 1945, 78с. (на баш.яз.)

    Сочинения. В 4-х томах. Уфа, Башгосиздат, 1946-1953 (на баш.яз.) Т.1 Стихи (1913-1935). Предисл. З.Шарки. 1946, 335с.; Т.2. Стихи, поэмы (1936-1947). Предисл. Ж.Лукманова. 1948, 482с.; Т.3. Рассказы и очерки. 1951, 228с.; Т.4. Стихи, басни, песни и пьесы.1953, 296с.

    Ключ счастья. Стихи. Уфа, Башкнигоизадат, 1948, 68с. (на баш.яз.)

    Избранные стихотворения. Уфа, Башкнигоиздат, 1949, 116с. (на русск.яз.)

    Стихотворения и поэмы. М., Политиздат, 1953, 224с. (на русск.яз.)

    Избранное. Вступит. Слово М,Карима. Уфа, Башкнигоиздат, 1954, 556с. (на русск.яз.)

    Избранные произведения. Ташкент, Узгосиздат, 1954, 366с. (на узбекск.яз.)

    Навстречу весне. Повесть. Уфа, башкнигоиздат, 1954, 308с. (на баш.яз.); М., «Сов.пистель», 1954, 240с. (на русск.яз.); Сталинабад, Таджикгосиздат, 1956, 239с. (на таджикск.яз.); Алма-Ата, Казгосиздат, 1959, 268с. (на казахск.яз.); Фрунзе, «Мектеп», 1975, 302с. (на киргизск.яз.)

    Моя любовь. Стихи, песни, Юмор и сатира. Уфа, Башкнигоиздат, 1956, 205с. (на баш.яз.)

    Избранное.Стихи. М., «Сов.писатель», 1956, 192с. (на русск.яз.)

    Незабываемые минуты. Воспоминания. Уфа, Башкнигоиздат, 1957, 255с. (на баш.яз.); Казань, Таткнигоиздат, 1959, 286с. (на татарск.яз.); Уфа, Башкнигоиздат, 1962, 221с. (на русск.яз.); М., «Сов.писатель», 1964, 283с. (на русск.яз.)

    Детство Курбана. Рассказ для детей. Уфа, Башкнигоиздат, 1957, 34с. (на русск.яз.)

    Напутствие. Стиих. Уфа, бакшнигоиздат, 1958, 94с. (на русск.яз.)

    Листопад. Стихи. Уфа, Башкнигоиздат, 1960, 222с. (на баш.яз.)

    Золотая осень. Стиих. М., «Сов.писатель», 1961, 106с. (на русск.яз.)

    Избранная лирика. М., «Молодая гвардия», 1964, 30с. (на русск.яз.)

    По следам молодости. Воспоминания. Уфа, Башкнигоиздат, 1964, 192с. (на баш.яз.); Алма-Ата, «Жазуши», 1966, 200с. (на казахск.яз.)

    По следам юности. Казань, Таткнигоиздат, 1964, 184с. (на татарск.яз.)

    В моем саду. Стихи. Уфа, Башкнигоиздат, 1964, 159с. (на баш.яз.); М., «Сов.писатель», 1966, 103с. (на русск.яз.)

    Избранные произведения. В 3-х томах. Уфа, Башкнигоиздат, 1964, 159с. (на баш.яз.) Т.1. Стихи и поэмы. (1913-1965). Предисл. Г.Хусаинова. 1965, 522с.; Т.2. Навстречу весне. 1966, 360с.; Т.3. Незабываемые минуты. 1967, 334с.

    Лирика. Стихи. М., «Сов.писатель», 1969, 144с. (на русск.яз.)

    Избранные проивзедения. В-2х томах. Вступительная статья В.Н.Смирнова. Уфа, Башкнигоиздат, 1970 (на русск.яз.) Т.1 Стихи. 1970, 367с.; Т.2. Повести. 1970, 416с.

    Крутизна. Стихи. Уфа, Башкнигоиздат, 1972, 111с. (на баш.яз.)

    Стихи. Вступит. Статья. К.Ахмедьянова. Уфа, Башкнигоиздат, 1974, 359с. (на баш.яз.)

    Страна родная. Избранное. Составитель и автор вступ.статьи. И.Ильенко. Киев, «Днипро», 1974, 199с. (на украинск.яз.)

    Восхождение. Избранные стихи. Предсил. Н.Зарипова. М., «Сов.Россия», 1977, 271с. (на русск.яз.)

    Вершины. Стихи. Составитель и предсил. «Вдохновенный певец» Н.Зарипов. Уфа, бакшнигоиздат, 1978, 480с.

    И.насыри. песни плуга. «Новая деревня», 1926, №26 (на татарск.яз.)

    Г.Кутуй. Деревенский певец. «Татарстан», 1928, 26 марта (на татарск.яз.)

    Д.Юлтый. О «Законе счастья» С.Кудаша. «Красный Башкортостан», 1937, 5 января

    А.Амин Лесная сказка. «Красный Татарстан», 1941, 11 мая (на татарск.яз.)

    Ш.Рахманкулов. «М.Гафури» (О пьесе С.Кудаша). «Красная Башкирия»,1941, 5 сентября (на русск.яз.)

    С.Агиш. Торжество С.Кудаша. «Литератуный Башкортостан», альманах, 1-я книга, 1943 (на баш.яз.)

    А.Кудаш. Творческий путь поэта. Уфа, Башгиз, 1943, 12с. (на баш. и русск.яз)

    С.Кирьянов. С.Кудаш. «Любовь и ненависть», «от всего сердца», «Знамя», 1947, Книга 2. (на русск.яз.)

    Ж.Лукман. Творчество С.Кудаша дооктябрьского периода. «Октябрь», 1948, №3 (на баш.яз.)

    Г.Рамазанов. Павло Тычина и С.Кудаша. «Литературный Башкортостан», 1951, №4 (на баш.яз.)

    З.Габсалямов. Повесть о двух поэтах. «Литературный Башкортостан», 1953, №5 (на баш.яз.)

    В.Василевский. С весной по пути. «Литератуная газета», 1954, 8 июня (на русск.яз.)

    М.Максуд. Трудовой праздник поэта. «Советская литература», 1954, №11 (на тататрск.яз.)

    Ж.Лукман. С.Кудаш. жизнь и творчество. Учебник для II курса педучилищ. Уфа, 1954 (на баш.яз.)

    З.Габсалямов. О новом сборнике поэта. «Литературный Башкортостан», 1957, №1 (на баш.яз.)

    Г.Хусаинов. По случаю критики. «литературный Башкортостан», 1957, №4 (на баш.яз.)

    Г.Каишаф. Воспоминания поэта. «Советская литература», 1958, №4 (на татарск.яз.)

    А.Абсалямов. о книге мемуаров С.Кудаш. «Литература и жизнь», 1958, 11 мая (на русск.яз.)

    Сайфи Кудаш. Библиографический справочник. Башкирская республиканская библиотека, 1957, 47с. (на баш.яз.)

    Г.Хусаинов. творчесвто С.Кудаша. Монография. Уфа, 1959, 228с. (на баш.яз.)

    И.Сотников. золотая осень. «Урал», 1962, №7 (на баш.яз.)

    М.Карим. Песни согретые сердцем. «Урал», 1964, №10 (на русск.яз.)

    Г.Хусаинов. Аксакал литературы. «Агидель», 1969, №10 (на баш.яз.)

    К,Ахмедьянов. Созвучен времени. «Агидель», 1974, №10 (на баш.яз.)

    В.Смирнов. Старейшина башкирской поэзии. «Урал», 1974, №10 (на русск.яз.)

    В.Смирнов. Прометей и его миссия. «Урал», 1980 С.164-167 (на урсск.яз.)

    П.панч. далекий близкий друг. «Кызыл тан», 1981, 13,14 октября (на татарск.яз.)

    История Башкирской совесткой литературы. М., «Наука», 1977, С.338-358 (на русск.яз.)

    М.Гайнуллин, Г.Хусаинов. Писатели совесткой Башкирии. Уфа, башкнигоиздат, 1977 С.217-221 (на баш.яз)





    ← назад   ↑ наверх