• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Гыйззетдин Исанбирдин

    Гыйззетдин Исәнбирдин

    Туган ил

    Әй туган ил, мин яратылган вә бар булган илем,
    Иң беренче кат кына башлап сулыш алган илем.

    Әнкәемнең бик яратып, зур бәхет, абруй теләп
    Тәкъдим иткән пакь сөтен башлап кына сурган (1) илем.

    Киң җиһанны шунда мин күрдем беренче кат кына,
    Шунда башлап ал кояш көлгән вә нур сонган илем.

    Шунда һәм башлап гафиф (2) кызлар, сабый кызлар белән
    Зәррә шайтанлык катышмый уйнаган-көлгән илем.

    Тәмле уй тик тап килеп кичкән газаплар андагы
    Сабрыма, шунлар белән ныклап нигез корган илем.

    Шунда һәм башлап кына сыгълып яшем тамган җирем
    Мин ничек сөймим, сагынмыйм, әй туган-үскән илем!


    1 Сурган — «суырган» мәгънәсендә.
    2 Гафиф — намуслы, гыйффәтле.





    Үтте

    Инде үтте бу гомернең иң җиңел һәм тын ягы,
    Таш төяп тарткан кебек мөшкел моның калган ягы.
    Күп заманнар үтте, мин күптөрле уйлар уйладым,
    Күп өмид, тәмле өмидләр кичте миннән, калмады.

    Инде ул да тик сабый чакта күрелгән төш кенә,
    Онтып беткәнмен ал арны: бик ерак һәм бик ары.
    Калмады ялкын, йөрәк салкын хәзер боздан да ул,
    Өрдерә, чиркәндерә, анда — буран, ямьсез давыл.

    Чәч агарды, калды ул бик сип-сирәк һәм кардай ак,
    Иске яшь, тойгыр көенчә җан гына тик калды чак.



    Кәефең кыру

    Дошманыңның көлүеннән кырма кәйфең, әй даһи!
    Хәзрәте Әхмәтнең өстеннән дә көлгән дошманы.

    Илтифат итмә кара эчләргә — көлсен көлгәне;
    Йөз дә чытма, өлешенә киң юлны бир, кансын дәни (1).

    Тик туганлыкка, мәхәббәткә тулы бул һәр заман,
    Эш һәм хиссият беләндер — инсаның инсанлыгы.

    1 Дәни — түбән.



    Игътираф (1)

    Ничә рәт тәүбәгә тез чүкмәдем мин,
    Ничә рәт янмадым, яшь түкмәдем мин?

    Явыз нәфсем, буйсынмам, дип тагын бер
    Ходая кем, ничә гаһед (2) итмәдем мин?!

    Ләкин аздым, һаман яздым юлымнан,
    Гөнаһлар эшләдем, нан (3) көтмәдем мин.

    Өелгән тау да тау гаибем; исән-сау
    Кеше гаибен һаман җентекләдем мин.



    1 Игътираф — гаепне тану.
    2 Гаһед — ант.
    3 Нан — икмәк, сый.



    Галәм вә мәшәкать

    Киң галәмгә кил фәкать эшләр өчен җиң сызганып;
    Буш башыңа башкалар икмәк ашатмас тоз манып.

    Бик дөрес, бик зур үзенчә үз башыңның кыйммәте;
    Башкаларча: нуль торасың, күз дә салмый кызганып.

    Чолгап алсын дүрт ягың эш һәм мәшәкать чаткысы;
    Чытма йөз һәр дәмдә (1), бул эшлекле ир һәм шат кеше.

    Үз-үзеннән шулвакыт исбатланыр инсанлыгың,
    Бу мәшәкать чүлмәген ирләрчә тутыра алганлыгың.


    1 Һәр дәмдә — һәр сулышта.



    Табигатьтә

    Сайрый кошлар, яңгырый күкләр, һавалар — җырлыйлар;
    Нәрсә дип сайрый алар, әйт, кай көй, нинди җыр диләр.
    Нәрсә ди пешкән башаклар, үзара пышылдаша (1);
    Монда чырлый бу агымсу, чишмәләр — ни сөйлиләр?

    Бу камышлар бөглә-сыгъла нәрсәкәй дип шаулыйлар,
    Нәрсә тыңлый бу тирән, зур күл, сулар — кузгалмыйлар?

    Бу яланда нурлы чәчкә ярышып үскән нәрсәгә?
    Бу кояштан һәр тарафка туктамый ак нур ага.
    Тыңла, бел, тап: нәрсә буйлар, нинди хикмәт, нинди сер,
    Нинди иркен, хөр, матур бер патшалык бу үзара!

    Анда батмый һич тә көн, гел якты, көн дә якты көн;
    Анда мәҗлес, анда шатлык, мәңге гөрләү төн вә көн.
    Таң калырлык — бу гаҗәеп серләрне азрак уйласаң,
    Син дә әйтерсең: табигать — «алма, чәчкә, ал да гөл».


    1 Пышылдаша — китапта: пышкылдаша.



    Мин теләрмен

    Нәрсә «язмыш» язмагандыр, нәрсәләр язмас, дисең:
    Нәрсә килмәс, нәрсә китмәс, нәрсәләр булмас, дисең.

    Бу озын тормыш юлы — михнәтле юл бу, мин ышанам,
    Әлегә чикле түзгәнем төсле үк түзәрмен мин һаман.
    Алда (1) булган идеалым чиксез чуалчык булса да,
    Күзләрем сукырайса да, саргайса да йөз, сулса да,

    Гел бәхетсезлек камап, һәр як кырын күз салса да,
    Иң күңел тарткан теләк тә булмаса, буш калса да,—
    Мин ялыкмам, мин һаман бик күп теләрмен искечә,
    «Юк» димәм, тәкъдир җитеп тормыш юлымны кисмичә.

    1 Алда — китапта: анда.




    Авыл

    Менә бак бу фәкыйрь, ярлы авылны:
    Ялангачлык вә юклык монда нинди!
    Ничек монда табигать тә аларча:
    Бөтенләй искечә, аулак, яланча.
    Ята тып-тын, ята җансыз, хәятсыз,
    Кабынмый һәм сугармый, эшләминчә.
    Табигатьне җигәргә, тарттырырга,
    Тереклектә уңай якны алырга
    Онытканнар, болар йоклый, болар тын,
    Егылганнар тирән базга, кабергә.

    Боларда якты көн юк, гел томанлы,
    Аяк, кул, баш, муен — барсы богаулы.



    Кыйтга

    Яхшымы алтын кию, кардәш сөю, меңнәр җыю,
    Зәррә чаклы булмаса күңлеңдә инсанлык сөю?

    * * *

    Нәрсә мәгънә хаҗ, намаз кыйлган, ай ач калган белән,
    Тулса эч гел күрсәтеш, өстән караш, ялган белән?



    Кыйтга

    Юк сүз ул: «бәхте фәләннең ким, фәләнгә тиң түгел»;
    Юк, адәм аелында тиң, хөрмәт тә артык, ким түгел.

    Тик хәяттә күп низам (1) рәтсез, тупаслыктан наши (2)
    Бер бичараның көчен, бәхтен икенчеләр ашый.



    1 Низам — тәртип, канун.
    2 Тупаслыктан наши — тупаслык аркасында.




    ← назад   ↑ наверх