• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Берке Факыйх

    Бәркә Фәкыйһ
    (XIV йөзнең икенче яртысы)
     
    "Догадин онытма, әй ике күзем"
    (өзекләр)
     
    ...Изем тәүфыйк бирде, тәмам кылдым уш,
    Йадекәр мәнеңдин сиңа куйдым уш...
     
    ...Алтынбога ирде ул сабики атлигъ,
    Үзе галим-ү хәлим һәм теле татлигъ.
     
    Иярә килдем һәм аның катынга,
    "Колый" тиб әйүрләр аның атынга1;
     
    Килеб Искәндәргә2 тәҗрид өчен,
    Алаен тиб кяфердән мөэмин үчен3.
     
    Биләсендә килдем нийәте газа,
    Текәтдем китабны4 уш анда яза...
     
    ...Бетедем китабын хатасын бакыб,
    Бу зәхмәт чиккәнем белгәйсән укыб.
     
    Атагым ма "Бәркә Фәкыйһ"5 тиб анчак,
    Үзем мөэмин-ү мөслим, ма аслым кыбчак6.
     
    Минем берлә килгән, табыб дөньялык,
    Миңа бирде йазмак, укымак, белек.
     
    Моның берлә мәшһүр Мисырда үзем,
    "Фәкыйһ" тиб әйүрләр, әй ике күзем...
     
    ...Бетедем ма йаздым бу бер кач сүзем,
    Догадин онытма, әй ике күзем...
     
    ...Шәкәргә нәзар кыл, камышка бакма,
    Бу ахмак наданның сүзенә йакма.
     
    Бу ахмак бүре тик, гакыйллар-куй ул,
    Бу бүре куйынга куйармы һич йул?!.
     
    ...Тарих йите йөз ел сиксән бишендә7,
    Сәфәр аеның егерме бишендә,
     
    Йул үзрә ни булса, бетедем китаб,
    Хатымны зәгыйфь тиб кылмагыл гыйтаб...
     
    Тәрҗемәсе:
     
    ...Аллам тәүфыйк бирде, тәмам кылдым моны,
    Миннән сиңа ядкәр итеп куйдым шуны...
     
    ...Алтынбога иде аның элекке исеме,
    Үзе галим һәм тәрбияле, теле татлы.
     
    Ияреп килдем миң аның белән бергә,
    "Колый" дип әйтерләр аның исемене;
     
    Килеп Искәндәргә сугышыр өчен,
    Алам дип кяфердән мөэмин үчен.
     
    Бергәлектә килдем изге сугышка,
    Тәмамладым бу китапны анда язып...
     
    ...Яздым китапны хатасын тикшереп,
    Никадәр хезмәт түккәнемне белерсең укып.
     
    Атым Бәркә Фәкыйһ дип булды мәгълүм,
    Үзем мөэмин-мөселман, аслым – кыпчак.
     
    Минем белән килгән (ягъни Алтынбога) чара табып,
    Миңа язу, уку, белем алу мөмкинлеге бирде.
     
    Моның белән Мисырда мәшһүр үзем,
    "Фәкыйһ" дип әйтерләр (үземә), әй ике күзем8...
     
    ...Яздым мин бу күп сүзләрне,
    (Шуның өчен) мине догадан мәхрүм итмә, әй ике күзем...
     
    ...Шикәргә күз сал, камышка бакма,
    Бу ахмак наданның сүзенә карама.
     
    Ахмак (кеше) бүре кебек, акыллылар – куй ул,
    Бүре куйларга (сарыкка) куярмы һич юл?!.
     
    ...Тарихның җиде йөз сиксән бишенче елында,
    Сәфәр аеның егерме бишендә,
     
    Юлда ни булса да, китапны яздым,
    Язганымны зәгыйфь дип, кылмагыл шелтә...
    1 Күрәсең, Алтынбога, Мисырга килгәч, үзенә "Колый" кушаматын ала.
    2 Искәндәр – Мисырдагы шәһәр исеме.
    3 Сүз тәре йөртүчеләргә каршы сугыш хакында бара.
    4 Бәркә Фәкыйһ Котб китабын күчереп язу турында сүз алып бара.
    5 Фәкыйһ – шәригать кануннары белгече, юрист.
    6 Дәшти – Кыпчакның, ягъни Алтын Урданың төп халкын кыпчаклар тәшкил иткән. Бәркә Фәкыйһ чыгышы белән шушы мәмләкәттән.
    7 Һиҗринең бу елы милади белән (ягъни хәзергечә) 1383 нче елга туры килә.
    8 Ике күзем (иккүзем) дип дәшү мишәр татарлары телендә хәзер дә очрый.





    ← назад   ↑ наверх