• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Яков Емельянов

    (1848-1893)
     
    Ярлы тормыш*
     
    Менә бүген бишенче числа,
    Ярый инде, хуш;
    Кесәләрне караштырдым-
    Һәрберсе дә буш.
     
    Байга бардым алмага,
    Артыкларны салмага1;
    Артыкларны алмады,
    Кесәмә дә салмады.
     
    Җыласыем, яшь чыкса,
    Нужа хакына тансыкка,
    Мин кайтуга самавыр куй, дип,
    Әйтмәгән булсам карчыкка.
     
    Мин кайтуга самавыр
    Бик шатырдап кайнаган,
    Чәйне кешедән аласыек,
    Шикәр һич тә калмаган...
     
    Кояш баеп, ай калыккач,
    Ашарга җибәреп алдырдык,
    Ашаганда яктыртсын дип,
    Телеп чыра яндырдык...
     
    Ятырга урын җәйгәчтен,
    Икебез дә көендек,
    Йоклаганда катмыек дип,
    Шәрә тунга төрендек...
     
    Кайгы
    (өзек)
     
    Китсен моннан зур кайгы,
    Минем алда тормасын;
    Йөдәгән җанны, җил-давыл күк,
    Уңга-суңга бормасын!
     
    Бормасын аны һичбер якка,
    Ул таш-тау күк ныгып утырсын;
    Кайгылы чакта җыйган уйдан
    Савытын басып тутырсын.
     
    Тутырсын савытын нык уй белән,
    Ул соңыннан аңар куаныр;
    Алҗыган чакта тилпенмәсә,
    Талир күк2, бәла уалыр.
     
    Уалсын бәла, ярылсын,
    Каушатып җанны җиңмәсен;
    Таудан чыгып, диңгез белән
    Сыналган җанга килмәсен!
     
    Килмәсен җанга шаулап-улап,
    Ул үлән күк аннан сыгылмас;
    Аның куәте кагылганда,
    Каушап, калтырап егылмас!
     
    Егылмас инде сыналган җан,
    Син һәрчакта аңа күрендең;
    Куәтең, иркең аңлаткачтын,
    Үзең дә каушап сүрелдең.
     
    Сүрелдең инде, бөкре кайгы,
    Ялкының һич тә кыздырмый,
    Эчкә кереп кайнатсаң да,
    Куәтең мине сыздырмый!..
     
    Юансын җан шуны уйлап,
    Югыйсә монда калтырар,
    Дөнья утына түзгән җан
    Буласы көндә ялтырар!
     
    * * *
    Көн дә ызгыш, ялан әр
    Җебектерде инде җанымны!
    Каты кылмыш, тиешсез тормыш
    Киптерә минем санымны3!
    Чү! Җитәр,
    Каты кайнап
    Пар тулганда,
    Артык чыгып китәр!..
     
    Әләк**
     
    Тор гадел,
    Йөр шиксез,
    Бул изге,
    Кыл яхшы,
    Уйла туры,
    Сөйләш чын, –
    Буяр әләк!
     
    Кайгыр, көен,
    Интек, инәл,
    Ела, тилмер,
    Уйла, шәйлә,
    Уеңны җәймә,
    Телеңне бәйлә, –
    Ябышыр әләк!
     
    Каладан илгә4,
    Җирдән суга,
    Суыктан утка,
    Төшлектән төнгә,
    Таудан атауга
    Күч, кач,-
    Табар әләк!
     
    Чыкма, йөрмә,
    Барма, кермә,
    Берәүне белмә,
    Шиклән, биклән,
    Яклан, саклан,
    Башыңнан каплан,-
    Сизәр әләк!
     
    Шушы яман,
    Тинтәк башлы,
    Иң акылсыз
    Чак каргадан
    Котылмасак,-
    Итәр харап!
     
    Саран бай
     
    Өеңә керсә саран бай,
    Аңар ишегең ачма;
    Ул килгәндә ялангач булсаң,
    Аннан оялып качма.
     
    Качма аның йөзеннән,
    Оялма аның үзеннән;
    Саранлыгының чиге җиткәч,
    Җаны алыныр күзеннән.
     
    Күзенең туймас ялкыны
    Яндырыр аның саннарын;
    Ярлыдан кызганган сараннарның
    Шайтан эчәр каннарын.
     
    Каны белән кабере тулар,-
    Күмүчеләр җирәнер;
    Үзеннән калган мал белән
    Дөньядагылар кинәнер.
     
    Килегез, бәндәләр, кинәнегез
    Сараннан калган мал белән,
    Җанын шайтан кинәндерер
    Үзеннән аккан кан белән!
     
    Олысыманлык
     
    Олысыманлыкны ватар өчен
    Җыегыз җирдән кораллар;
    Аның куәтен киметер өчен
    Тагыгыз бакыр богаулар.
     
    Бакыр богау аны басып,
    Җиргә чаклы төшерсен;
    Шул яманга узган-барган
    Тамагын кырып төкерсен!
     
    Төкерсен аңар барысы да,
    Ул хурлыкны тулы аңласын,
    Аның куәте җир өстендә
    Тамырын җәеп калмасын.
     
    Калмасын монда яман шәүлә,
    Ул, төтен күк, җирдән җуелсын,
    Көферлек чыгы, шайтан шыгы
    Хурлыгын күреп тыелсын!



    * Кыскартып алынды. Бу әсәр рус шагыйре И.С.Никитинның (1824-1861) "Талаш" ("Ссора") шигыре тәэсирендә язылган.
    ** Шагыйрь бу әсәрен И. С Никитинның "Гайбәт" ("Сплетня") шигыре тәэсирендә язган булса кирәк.
    1 Берәр әйберне биреп торып, бурычка акча алу турында сүз бара.
    2 Талир күк – тәлинкә кебек.
    3 Санымны – гәүдәмне, тәнемне.
    4 Илгә – авылга.





    ← назад   ↑ наверх