• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Әхмәт Дусайлы

    Рәхмәт, мизгел!

    ( «Рәхмәт, мизгел!» шигырьләр җыентыгы 1999 елда,
    Әхмәт Дусайлынын «Хәерле иртә!» нәшриятында чыккан иде.
    Ягъни, Әхмәт Дусайлы узенен 50 яшьлек юбилеена буләк булган.
    1999 елда ул Чаллыда «Ел китабы» номинациясенә лаек булды. )


    Нигә шулай ерак бу терсәк?

    * * *
    Исемен саклап
    телен югалтканнар бар дөньяда,
    телен саклап
    исемен югалтканнар бар дөньяда,
    исемен дә, һәм телен дә саклап
    илен югалтканнар бар дөньяда.

    * * *
    Әле менә офык алланмаган,
    әле менә кояш чыкмаган,
    әле менә йөрәк уянмаган,
    әле менә күңел йоклаган...
    Әле менә тамак кына туйсын,
    әле менә өсне бөтәйтик,
    әле менә ыңгырчакны кысып,
    аркалыкны гына күтәртик...
    Әле менә телне онытканбыз
    (онытканбыз, әллә йотканбыз?),
    әле менә Илне югалтканбыз
    (югалтканбыз, әллә сатканбыз?)...
    Әле менә кояш кына чыксын!..
    Киндерәне чурып бетерсәк!..
    Аһ!..
    Нигә шулай ерак бу терсәк?!
    1994

    * * *
    И кешелек, синең гакыл көчең
    кылны меңгә яра алырлык,
    галактикадашлар каршысына
    колач җәеп бара алырлык.
    Миллион еллар яшәп, шулай үсеп,
    син югалтсаң әгәр башыңны,
    күтәрелеп караны да оят булыр
    галактикадашлар каршында.
    1982

    * * *
    Мин тормышның иң төбенә төштем
    яраланган бөркет шикелле.
    Җиргә бәрелеп канатларым сынды -
    шушы булды иң-иң читене.
    Мин яшь идем,
    япь-яшь бөркет идем,
    оча идем нинди биектә!
    Ә хәзер...
    Яннарымда шуыша еланнар,
    ырылдашып йөри киекләр.
    Бу җир
    нинди ямьсез!
    Монда
    урам чаты саен Сары йорт.
    Намуслылар
    монда
    баскан килеш үлә
    умырзая кебек саргаеп.

    Юк, җиргә түгел,
    мин чокырга төштем,
    чын тормышның шакшы чокрына.
    Монда
    Ач шакаллар кебек җасус өерләре
    бер-беренең йөзенә текерә...
    Монда кояш төшми, чәчәк үсми,
    сайрамыйлар монда кошлар да.
    Монда бары исерекләр җырлый,
    монда бары акча кыштырдый.
    Монда кояш нуры тошсен иде -
    чирле микробларны үтерсен,
    монда бер акыллы кеше
    чиләк белән хлор сиптерсен!
    1968-1994

    * * *
    Җырламыйм да,
    еламыйм да,
    болай гына моңланам.
    Җырлар идем,
    елар идем,
    әле күңлем тулмаган.
    Әйдә, күңлем тулсын әле,
    сагышка чумсын әле,
    туңып йөргән вакытларның
    бер үчен алсын әле...
    Сандугачлар ярсып сайрый,
    канатларын кагына...
    Бу моңнарын алып кайткан
    җирнең кайсы ягыннан?
    Җирнең кайсы якларыннан
    урап кайттың, кошчыгым?
    Кай да туып, кайда үстең,
    кайда үтте яшь чагың?
    Бездә туып-үскәнсеңдер,
    югыйсә кайтмас идең,
    талга басып сайрар өчен
    бу җырың тапмас идең.
    Җирнең кайсы якларыннан
    урап кайттың, сандугач?
    Кайларга басып сайрадың
    Туган Илне сагынгач?
    Ул илләрдә һава ничек,
    диңгез исе киләме?
    Кешеләре елмаямы,
    балалары көләме?
    Диңгез исләре киләме,
    әллә дары исеме?
    Бомба шартлавыннан мәллә
    җилләренең исүе?
    Шундый ерак илләрдән
    сагынып кайткач төбәген,
    йөрәге булган сандугач
    сайрамыйча түзәме?!
    Сайра әле, сандугачым,
    сайра күңлең булганчы.
    Сайра күңлең булганчы ла,
    минем күңлем тулганчы!
    1990

    Кичерегез!

    Әгәр мине,
    әгәр сине,
    әгәр аны
    сугышка чакырсалар,
    әгәр миңа,
    әгәр сиңа,
    әгәр аңа
    автомат тоттырсалар,
    нишләр идең, замандашым,
    сугышка чакырсалар,
    автомат тоттырсалар?!
    Алдыңда ут, артыңда тау, Ичкерия,
    мине яклап кан коясың, кичер мине!

    Әгәр минем,
    әгәр синең,
    әгәр аның
    илкәен яндырсалар,
    әгәр мине,
    әгәр сине,
    әгәр аны
    Ватансыз калдырсалар,
    нишләр идең,
    нишләр идең, замандашым,
    илеңне яндырсалар,
    Ватансыз калдырсалар?!
    Алдыңда ут, артыңда тау, Ичкерия,
    мине яклап кан коясың, кичер мине!

    Әгәр миңа, әгәр сиңа, әгәр аңа
    Ватаны кыйммәт булса,
    әгәр миңа,
    әгәр сиңа,
    әгәр аңа
    азатлык кирәк булса,
    күтәр башың, замандашым,
    Ватаның кыйммәт булса,
    азатлык кирәк булса!
    Алдыңда ут, артыңда тау, Ичкерия,
    минем очен кан коясың, кичер мине.
    1994

    Вампир

    Кылыч белән килгән кылычтан үләр.
    Александр Невский

    Болыт арасыннан,
    пычрак көзге кебек,
    ай күренеп китә,
    ай йөзендә йөри шәүләләр,
    ай йөзендә янгын теле уйный,
    ай йөзендә - үле гәүдәләр...
    Ай йөзендә
    пычрак эз калдырып
    үтеп бара итек табаны,
    ай йөзендә
    канлы күз яшьләре
    пулялардан
    теткәләнеп беткән ананың.
    Айның бүген
    болытлардан тыны кысыла,
    җан-көч белән ерып болытларны
    ул
    алга чыкмакчы була,
    болыт каплый аны,
    күрсәтми
    бу җирдәге гарьлек-дәһшәтне
    каплап калмакчы була...
    Ә җил,
    тырыш хатын кебек,
    айны болытлардан
    йолкып алмакчы була...
    Ләкин юкка.
    Ач вампирның бүген
    өянәге купкан, котыра,
    канлы тешләрен
    батырган ул Чәчән йортына...
    Ятлар канын имеп бүрткән идең,
    чиксез иткән идең җир-суны,
    Чәчән йорты -
    гранит кыя бит ул,
    тешең сынар, вампир, бел шуны!
    1994

    * * *
    Йөрәгеңдә, халкым, агулы ук,
    тартып алыр идем - авыртыр.
    Йөрәгеңдә агулы ук йөртү
    бик авырдыр, беләм, авырдыр.
    Авырдыр ул дошман чапмасын дип
    башны иеп яшәү гел-гелән,
    авырдыр ул газиз балаңны да
    сөялмәсәң туган тел белән.
    Солтан идең газиз илкәеңдә,
    биек оча иде шоңкарың...
    Башың исән, ләкин сыртка баскан
    урыс итегенең олтаны.
    И сабырсың, халкым, искитмәле,
    ишәктән дә болай сабырсың.
    Сабырлыкның тебе алтын диләр,
    хактыр ахры -
    чыраеңа чыккан сарысы.
    Йөрәгеңдә, халкым, агулы ук,
    тартып алыйк, әйдә, авыртсын.
    Безме шулай мәңге тезәлмәслек,
    мәңге уянмаслык халык соң?!
    1995

    * * *
    Ватаным! дип бер җырлыйсы иде,
    Ватаным! дип бер елыйсы иде,
    Ватаным! дип бер көләсе иде,
    нур булып бер
    бөркеләсе иде...

    Ватаным! дип кычкырасы иде,
    Ватаным! дип эш кырасы иде,
    Ватаным! дип бер янасы иде,
    күкрәгенә башны куеп
    зарланасы иде...

    Ватаным! дип күкрәк каксаң иде,
    Ватаным! дип башны салсаң иде,
    Ватаным! дип кабат тусаң иде -
    тик
    кая Ул?!!
    1994

    Үзеңә кайт

    * * *
    Җирдә яшәр өчен туабыз да,
    без картаер өчен үсәбез.
    Без яшәрер өчен картаябыз,
    кабат туар өчен үләбез...

    * * *
    Бәргәләнә бәгырь, бәргәләнә,
    якты эзләп төннең эченнән.
    Әллә, юкса, күзем сукыр микән,
    әллә, юкса, дөнья күченгән?..
    Әллә, юкса, Кояш капланганмы-
    асты өскә килгән Җиһанның,
    тау дигәнем әллә чокырмы соң,
    менәм диеп аска төшәмме?
    Әллә Мәхшәр шушы үзе микән,
    сур өргәнне сизми калдыммы?
    Мәетләрме, тере кешеләрме
    камап алган артны-алдымны?
    Мин ялгызмын -
    алар тарткалаша,
    мин сукырмын -
    алар күрәләр,
    әллә ниләр табып сөенәләр,
    бармак төртеп миннән көләләр...
    Бәргәләнә бәгырь, сыкрана җан,
    таулар тетри дәһшәт-тынлыктан...
    Бу Кояш соң әллә капланганмы,
    әллә инде мине оныткан?..
    Ник ачылмый офыкта бер сызык,
    бер мизгелгә генә, бер мәлгә?
    Бу Җиһанның, салкын бу дөньяның
    үги баласымы мин әллә?
    Бәргәләнә бәгырь, бәргәләнә,
    якты сорый җаным, нан сорый,
    рухый уразадан чыга алмый,
    үзен-үзе көчкә асырый.
    Бәргәләнмә, бәгырь, сыкранма, җан,
    Раббыңнан сора тик иман!..
    1994

    Үзем

    Исмәгез лә, көзге җилләр,
    бәгырьләрне кистереп.
    Мин болай да карт бит инде,
    мин болай да иске бит,
    Картайды куллар, аяклар,
    акылым да картайды,
    җаным гына яна туган
    сабыйныкы күк калды.
    Йөрәк инде аксак-туксак,
    җәрәхәтле, яралы,
    мескеннең туктап калганын
    күрәселәр бар әле...
    Исмәгез лә, көзге җилләр,
    картайганым беләм бит,
    тузгытмагыз уйларымны,
    кауламагыз, киләм бит.
    Үз теләгем белән киләм
    картлыгыма - көземә,
    бар гөнаһым, савапларым
    үземә, тик үземә.
    Үзем күтәрәм йөгемне,
    үзем күтәреп барам -
    тегермән ташы кебек
    иңемә баскан заман.
    Зарлануым түгел болай,
    язмышымнан ризамын:
    бәхет мизгелен тоймам бит
    татымасам нужаны.
    Үзем күтәрәм йөгемне -
    авыр йөген дәвернең,
    исмәгез лә, көзге җилләр,
    кисмәгез лә бәгырьне.
    1994

    Үзеңә кайт

    Күңелеңә шикле уйлар килсә,
    уйларыңа кереп олаксаң,
    Раббыңның таушын ишетер өчен,
    үз-үзеңә, дустым, колак сал.
    "Пәйгамбәр"ләр бик күбәеп китеп,
    кыйблаңны син әгәр югалтсаң,
    үзеңә кайт, бары үзеңә кайт,
    үз-үзеңә, дустым, колак сал.
    - Син акыллы.
    Яки:
    - Исәр, - диләр.
    Бу җәһәттән минем шигем бар:
    үзең сизмәгәндә, син дә даһи,
    үзең сизмәгәндә - пәйгамбәр.
    Күңелеңә шикле уйлар килсә,
    караңгыга әгәр юлыксан,
    Раббыңның таушын ишетер өчен,
    үзеңә кайт, үзеңә колак сал,
    1994

    * * *
    Кемнең кая ашыкканын күрәм,
    кемнең нигә табынганын күрәм,
    кемнең ничек абынганын күрәм,
    тик үземне күрмим.

    Кемнең нидән елаганын беләм,
    кемнең ниләр уйлаганын беләм,
    кемнең кемне алдаганын беләм,
    тик үземне белмим.
    1982

    Нишләргә?

    Сәхрәдәге җилләр чәчем тарый,
    чал чәчләрем сибелә җилләргә.
    Сәхрәдәге җилләр - жилмени ул,
    күкрәктә җил-давыл - нишләргә?!
    Күкрәктәге хөсет, яшерен уй
    алып керер ахры гүрләргә.
    Салкын гүрләр - тәнгә генә бит ул,
    тере мәет булсаң, нишләргә?!
    Янарсың да, көярсен дә әле,
    сөярсең дә, бәлки, кемнедер.
    Янар, көяр һәм дә сөяр өчен
    бирелгән бит безгә бу гомер.
    Ашарсың да, эчәрсең дә әле,
    рәхәт гомер, бәлки, сөрерсең,
    бик күпләрнең күзен кызыктырып,
    затлы ыштан киеп йөрерсең,
    ләкин кеше булып калырсыңмы
    мөлдерәмә кәсә эчкәндә?
    Әллә...
    сәхрәләргә чыгып еларсыңрмы
    йөрәгеңне пәрә-парә итеп
    үкенү газабы кискәндә...
    Бер минутлык ләззәт кичкән идем,
    бәгыремне таптап яу узган.
    Әллә...
    сәхрәләргә чыгып качыйм микән
    күкрәктәге җилдән, давылдан?!
    Сәхрәдәге җилләр чәчем тарый,
    салкыннары үтә эчләргә.
    Сәхрәдәге салкын салкынмыни,
    йөрәк бозга каткан - нишләргә?
    1994

    * * *
    Сал битлегең, әйдә, бер сәгатькә,
    ял ит бераз тормыш шавыннан.
    Күреп торам: синең дә бит күңел
    ихлас сөйләшүне сагынган.
    Ихлас сөйләшүләр - җанга дәва,
    кузгатса да йөрәк ярасын.
    Уйламыйча сөйлә, буталып бет,
    сайламыйча агын-карасын.
    Ялгышудан курыкмыйча сөйлә -
    мин, төзәтеп, сине кызартмам.
    Дөрес сүзләр таба алмас булсаң,
    озын итеп сөйлә, ерактан.
    Сөйлә
    сине кемнәр рәнҗеткәнен
    арка каккан булып, елмаеп.
    Сине дә бит кемдер коча-үбә
    кыйнап киткәндер бит, мөгаен?
    Сине дә бит кемдер якын иткән -
    чәнечкеңә кулын канаткан,
    кулын гынамы соң, йөрәген дә
    килеп чәнечкәндер кабаттан...
    Сал битлегең, әйдә,
    башта син ач,
    мин дә чишенермен аннары...
    Хәер... дустым, салмыйк битлекләрне,
    күрсәтешмик гарип җаннарны...
    1994

    Рәхмәт, мизгел!

    Әкрен генә
    әллә яңгыр тамды,
    әллә бер кош чиртте тәрәзем,
    әллә нишләп куркып, дертләп куйдым,
    кабаланып тышка карадым.
    Тәрәзәдә кош та, яңгыр да юк,
    яфрак селкетерлек җил дә юк.
    Фәкать, мине үчекләгән төсле,
    кояш эленеп тора елмаеп...
    Тәрәз ачтым,
    биткә кояш сулый,
    сулышларны, хәттә, куыра.
    Кинәт
    тагын
    әллә нинди нәрсә
    тиеп китте йөрәк турына.
    Йөрәк инде, юкса, күптән сихәтләнгән,
    иләс-миләс түгел күңел дә...
    Әллә бер кош,
    әллә чишмә таушы
    яңрап куйды күңлем түрендә.
    Бер иснәрлек кенә умырзая исе килде
    урман шаулавына ияреп, ү
    тал бөресе шартлап ачылып китте
    колак тобендә үк диярлек...
    Нинди бөре? Нинди умырзая?!
    Җәй уртасы инде авышкан.
    Тук башаклар, башын түбән иеп,
    мәрхәмәтлек сорый кояштан,
    каеннарга инде сары кунган,
    яз түгел бит, түгел, җәй көне!
    Ә нигә соң тиберченә йөрәк
    ияр кытыклаган тай кебек?
    Каеннарга инде сары кунган,
    ә чәчләргә көмеш өстәлгән,
    күңелләргә инде сагыш иңә
    сары йәки көмеш төсләрдән,
    күңел инде упкыннарны читли
    киерелсә дә, хәттә, җилкәннәр,
    гафу сорыйм сездән, гафу сорыйм,
    инде сезгә барып җитәлмәм,
    салалмыйча калган сукмакларым,
    җырланмыйча калган җырларым,
    кичалмыйча калган давылларым,
    кочалмыйча калган ярларым...

    Әллә яңгыр, әллә бер кош чиртте,
    әллә яшьлек үзе эндәште?
    Әллә инде яшьлек тугаемда
    бер адашып калган сердәшме,
    күңелемнең якасыннан тотып
    җилтерәтте, малай, түз генә!
    Йокымсырап күпме яткан иде -
    боз кузгалды бугай күңелдә.
    Ачылып китте иске җәрәхәтләр,
    рәхәт булып йөрәк кысылды,
    кочакладым кебек миңа бәхет теләп
    мәңгелектә калган дусымны...
    Рәхмәт, мизгел,
    ярый әле килеп
    күңел тәрәзәмне шакыдың,
    юкса,
    инде картаясың, диеп
    ышандыра язган акылым.
    1985

    Кирәкми

    Юк, кирәкми миңа хуплау сүзең,
    фатыйхаң да мина кирәкми,
    Хак Тәгалә хәләл көчем белән
    эш итәргә мине өйрәтте.
    Адашсам да, абынсам да бүген,
    канатсам да тезне, борынны,
    үзем сикереп торам, үзем табам
    өлешемә язган юлымны.
    "Нинди якты минем юлым! - диеп
    син үзеңә мине ияртмә.
    Адашу да, абыну да минем
    язып куелган бит йөрәккә.
    Синең барыр җирең - янар тауда,
    минем барыр җирем - тын алан.
    Юк, кирәкми миңа нәсихәтең,
    мин бит аны барыбер тыңламам...
    1994

    Җырларга

    Уналты яшендә вафат булган
    дустым Хәлфитҗанга

    Бер уйласаң,
    тормыш гади генә:
    кеше туып җиргә баса да,
    бар галәмне кочакларга тели,
    куллары
    бәп-бәләкәй генә булса да.
    И талпына нәни кулын сузып,
    кояш нурларына тотына,
    кояш нуры өзелеп китә дә,
    ул "лып!" итеп җиргә утыра.
    Бу - беренче сабак сиңа, сабый,
    Җир баласы булып тугансың,
    кошлар кебек, хәттә, очсаң да син
    Җир-анаңа тешеп кунарсың.
    Бер уйласаң, тормыш гади генә,
    гади генә кебек урман да.
    Анда -
    куак саен әкият оялаган,
    ботак саен җырлар чорналган.
    Җырла әле агачларга кушылып,
    җырла әле, җырла, Хәлфитҗан!
    Офыкларга качып җил тыңласын,
    тыңлап торсын сине офыктан.
    "...Сәхрәләргә чыгып
    бер сызгырдым, Рамай,
    чапкан печәннәрем кипсен дип..."
    Кайчан безгә мыек үсәр икән?
    Их, тормыш,
    шул мыекны бездән күпсендең...
    "Агыйделкәй алкын,
    суы салкын, Рамай,
    салкын диеп басмыи калмадым..."
    Бер күрербез микән
    чиккән яулык болгап
    кызыйларның озата барганын...
    Син туктадың.
    Урман, авыр сулап, тынып калды.
    Ник туктадың?!
    Җырларың бит әле бетмәде!
    Безгә
    кочаклашып
    картаерга иде бит әле...
    Син туктадың.
    Синең җырларыңны
    миңа калды, ахры, җырларга...
    җырларга...
    1982

    * * *
    Дөнья бит ул күптән яратылган,
    язмыш безгә язып куелган.
    Без яратып өзәр чәчәкләрнең
    таҗлары да күптән коелган.
    Икәү бергә йөргән сукмаклардан
    эзләребез күптән җуелган,
    бүтән көйгә җырлап, бутән парлар
    җитәкләшеп йөри бу юлдан.
    Икәү генә җырлап йөргән җырлар
    йөрәкләргә безнең уелган,
    яшьлек кыска, ләкин безнең өчен
    мәңге узмас кебек тоелган.
    Яшьлек кенә түгел, гомер уза,
    саргаялар инде каеннар.
    Картайсак та, аермасын Ходай
    сагышлардан безне, ваемнан.
    1994

    * * *
    Минем язмыш - үги ана кебек,
    мине шундый итеп ярата:
    елмая да ал чәчәкләр өзеп,
    бүтән балаларга тарата.
    1972

    Корыч балта һәм сулагай оста
    Үги әтием Шабаев Әбүзәрнең якты истәлегенә

    Бүген төнен үтә суык булды.
    Кайда йөри оста, йорттамы?
    Йортта булса, нишләп әле Балта
    утынлыкта бүген йоклады?..
    Күпме еллар алар бергә булды,
    авыл саен күпме йорт калды.
    Мактаса да үзе Балтасын,
    халыкта ул үзе макталды.
    һәр җебенә чаклы чыланып,
    пычрак ерып йөргән чакта да,
    юеш җиргә ятып йокласа да,
    коры була иде Балтага.
    Нәрсә булды?
    Нишләп әле Оста
    җил-яңгырга аны ташлады?
    Әллә инде...
    Тапты микән әллә...
    башканы?
    ... Иртәгесен табут ясадылар
    һәйбәтләрен сайлап тактаның.
    Тик бу әшкә
    аның күңле, никтер, ятмады.
    Уңагайның кулы җайсыз иде,
    гел кыекка булды чапканы.
    Әллә
    теге
    балтаныкын,
    әллә
    балта тегенең җаен тапмады...
    ... Бүген төнен тагын яңгыр яуды.
    ... Шомарган сап сагына Останы...
    Корыч Балта инде ничәнче кат
    бөгәрләнеп тышта йоклады...
    1983

    Син елмайдың...

    * * *
    Нигә алай икән -
    яңа яуган кар өстенә
    басасы килә,
    чип-чиста кәгазь битенә
    язасы килә,
    хуш исле матур чәчәкне
    өзәсе килә,
    алма кебек пешкән кызны
    үбәсе килә -
    нигә алай икән?

    Яңадан туу
    Әйтерсең,
    төнге караңгыда
    яшен ялтырады
    (ә мин шәрә көе ярда басып торам).
    Яшен ялтырады.
    Ә мин,
    үз тәнемнән оялып,
    күзләремне йомдым...
    Алай түгел.
    Мин -
    төнге ялгыз юлчы -
    караңгыны айкап бара идем,
    кинәт күктән йолдыз атылды.
    Шундый якты, шундый якын -
    аның яктысыннан
    шунда ук мин сукырайдым...
    Алай түгел.
    Юк,
    сине күргәндәге хисләремне
    сөйләр өчен рифмалар да,
    чагыштыру да таба алмыйм...
    Ә син гүзәл идең,
    шундый гүзәл -
    күзләреңнән очкын сибелә.
    Ә мин -
    тракторчы -
    майга баткан эшче киемнән.
    ... Ә мин әштән кайтып бара идем,
    йөз ел юынмаган,
    тутыгып беткән күңелдән.
    Син карадың миңа.
    Белмим, кызганумы,
    әллә нәрсә агыла күзеңнән.
    Ә мин,
    трактор кабинасыннан кубып,
    дөньяга күптән кул селтәгән,
    йөз ел яшәгән карт кебек
    селкенеп,
    эштән кайта идем.
    Ә син
    елмайдың мина...
    Мин яңадан тудым.
    Тузаннарын сөртеп,
    гармун алып уйнап җибәрдем
    (җилкенсен йөрәге чибәрнең!).
    ... Гүзәл!
    бүген менә кичен чыгам әле,
    тагын очра миңа юлымда,
    тагын елмай,
    тик борылып китмә!
    1968

    * * *
    Сии - Кояшым минем,
    планета кебек
    әйләнәмен синең тирәңдә.
    Син - Кояшым минем,
    яныңа ук
    килә алмасымны беләм дә,
    ычкынып та синнән кита алмыйм -
    йөрәгемнән ныклап бәйләнгән.
    1972

    * * *
    Син елмайдың -
    миңа бәхет бирдең,
    нурга төрдең мине, исерттең.
    Илһам туды күңелемдә минем,
    ут кабыздың минем йөрәктә.
    Син елмайдың -
    тынычлыгым алдың,
    утка салдың мине, тилерттен,
    Берни күрмим хәзер, сукырайдым,
    күз алдымда бары син, иркәм.
    Син бәхетем минем, илһамым,
    син күз яшем минем, сагышым...
    Син оныттын мине,
    ә мин һаман
    өмет итәм әле кавышу.
    Син палачым минем, кансызым -
    йөзеңне дә, хәттә, сытмадың,
    гомерлек газапка ташладың.
    1972

    * * *
    Ак керфекле гүзәл ромашкалар,
    гаҗәпләнеп нәрсө карыйсыз?
    Бу дөньяда гаҗәп берни дә юк,
    бу дөньяда гаҗәп - бары сез.
    Ничек әле шулай бар яланны
    ап-ак итеп тутрып үстегез?
    Төсегез дә бигрәк пакь көенчә,
    таушалмаган бер дә өстегез.
    Елмаясыз мина сабыйларча,
    и беркатлы нәни гүзәлләр.
    Арагыздан берсен өзмичә
    юк, түзәлмәм ахры, түзәлмәм.
    Керфекләрегезне тарткаламам,
    яратканын беләм болай да.
    Син, ромашкам, минем яратуның
    хәбәрчесе аңар бул әйдә.
    1984

    Гөлсинә

    (җыр)

    Таң атканда, чәчәкләрдә
    чык җемелди, Гөлсинә.
    Бер чәчәкне чыгы белән
    бүләк итәм мин сиңа.
    Ул чәчәкне шиңдермә син,
    көмеш чык та кипмәсен.
    Ул чык сиңа хәтерләтсен
    саф мәхәббәт чишмәсен.
    1966

    Кыз җыры

    Сөям дию әле сөю түгел,
    сөям дию бит ул - сүз генә.
    Сөям димә,
    мин бит - күлең синең,
    колач җәеп миндә йөз генә.
    Кара миңа.
    Мин - шәрәбең синең,
    унсигез ел көткән шәрәбең.
    Иренең тидер күңелем кәсәсенә,
    Йөрәгемне тойсын йөрәгең.
    Сөям димә,
    сөям дигән саен
    җилгә оча кебек сүзләрең.
    Сөям дими генә сөй син мине,
    мин дә сине шулай сөярмен.
    Йотым шәрәб сине исертсә дә,
    колач җәеп миндә йөз генә.
    Сөям диеп тик алдалый күрмә,
    син бары тик мине сөй генә.
    1994

    * * *
    Ник елыйсың, сеңелем,
    мендәреңне тешләп,
    әллә
    сөйгән ярың ташлап киттеме?
    Керфекләрен мендәреңә тамган,
    юл-юл иткән алсу битеңне...
    Елмаясың үзең яшь аралаш,
    күзләреңә керфек ябылган.
    - Их, абыем, әллә очыйм микән?
    Авылымны, - дисең, - сагынам...

    Ник елыйсың, сеңелем,
    мендәреңне тешләп,
    авылнымы әллә сагындың?
    - Сагынуга түзәр идем әле,
    мин югалттым сөйгән ярымны!..
    1983

  • Кечкенә хакыйкатьләр


  • © Әхмәт Дусайлы





    ← назад   ↑ наверх