• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Нияз Акмал

    Игезәкләр

    (сатирик бәян)

    Фаил Шәфигуллин истәлегенә багышлыйм.

    1. ВАКЫЙГАНЫҢ ТАРИХЫ

    Мәснәви үз абыйсыннан иртәрәк туды. Чынлыкта алар игезәк булып туарга тиеш иделәр. Мосавир, иртәрәк өлгергән яралгы буларак, болай уйлады: монда, ана карынында, җылы-рәхәт, вакытында ашатып-эчертеп торалар, теге якты дөньяга чыккач ниләр буласын белгән юк әле, - чыксын, әйдә, Мәснәви алданрак. Дөрес, Мәснәвинең абыйсы ул чакта әле үзенең дә, энесенең дә исемен белми иде. Шуңа күрә әйтте:

    - Бар, энекәш, син чык башта, - диде. – Син миннән яшьрәк, син минем сүзне тыңларга тиеш.

    Мәснәвинең абыйсы юләр түгел иде. Иртәрәк өлгергән яралгы буларак, ул теге якты дөньядан килгән авазларга да колак салгалады һәм сизде: ул дөньядан кайчакларда иләмсез һәм яман тавыш-гауга ишетелә, нәрсәләрдер дөбер-шатыр килә. Әлеге тавышларның әнисе Мәймүнә белән әтисе Миргалимнең сугышуыннан икәнен Мосавир соңрак аңлар. Әмма хәзергә, иртәрәк өлгергән яралгы буларак, ул шуны гына аңлады: якты дөньяга ашыгу ярамас, чыгып карасын иң элек энесе Мәснәви! Шуңа күрә әйтте дә:

    - Бар, энекәш, син чык башта, - диде. – Син миннән яшьрәк, син мине тыңларга тиеш, - диде.

    Мәснәвинең якты дөньяга чыкканда акырып-бакырып елап җибәрүен Мосавир үз колаклары белән ишетеп торды. «Әһә! – дип уйлады ул. – Анда эшләр чыннан да хөрти икән бит! Ничу ашыгырга ул дөньяга!..» Менә шулай уйлап, үзеннән бик тә канәгать калып, Мосавир кире борылып ятты. Энесеннән соң урын да иркенрәк булып калган илде, изрәп, тынычлап йокыга китте.

    Тик Мосавирга тынычлап йокларга ирек бирмәделәр, төрткәләп уяттылар. Ул шундук энесе Мәснәвине искә төшерде. Якты дөньяга колак салды. Анда елау-акыру тавышлары ишетелми иде. Киресенчә, кемнеңдер бик тәмләп ими имгән тавышы ишетелә. Иртәрәк өлгергән яралгы буларак, Мосавир эшнең нидә-нәрсәдә икәнен бик тиз төшенде: «Миңа дигән сөтне дә имеп бетерә бит бу, каһәр!» – дип, колагын шомырайтты. Чыгу юлына таба шуышты. Шулчак кемдер-нәрсәдер аның артына китереп типте. Мосавир куркуыннан кычкырып елап җибәрде һәм якты дөньяга атылып чыкты.

    Шулай итеп, ул көнне Бүкәнәй авылында ике ир бала дөньяга килде. Малайларның берсенә Мәснәви, икенчесенә Мосавир дип исем куштылар. Һәрхәлдә, Мәснәви үзенең абыйсы Мосавирдан иртәрәк туды.

    Үзенең бик нык ялгышканын Мосавир үсә төшкәч аңлады. Иртәрәк өлгергән яралгы буларак, ул үзенең абый кеше икәнен чын табигате, бөтен барлыгы белән төшенә, Мәснәвигә «абый» дип дәшәргә мәҗбүр булуына йөрәгеннән әрни иде. Ә ул, чынлап та, Мәснәвигә «абый» дип эндәшергә мәҗбүр булды. Әтиләре Миргалимнең ихтыяры шундый иде.

    Бу ихтыяр малайларга исем куштырган көнне пәйда булды.

    Ул көнне өйгә авылның мулласын дәштереп алдылар.

    - Әйдүк, хәсрәт, әйдүк, түрдән уз, - дип каршылады аны бәхетле, авызы ерык Миргалим. Хатыны иренең колагына пышылдарга өлгерде:

    - Хәсрәт дип әйтмә, юньсез! Хәзрәт дип әйт!.. – диде.

    Миргалим моны әллә ишетте, әллә ишетмәде. Аш вакытында да гел шуны кабатлады:

    - Капкалап утыр әле, хәсрәт, капкалап утыр, - диде. Мәймүнә инде бүтән катышмады, чөнки аның муллага чак кына ачыу чыккан иде.

    Малайларга нинди исем кушу турында сүз чыккач, Миргалим әйтте:

    - Менә монысы – минем олы малай, монысы – кече малай, - дип мактанды.

    - Ничек? Бу балалар игезәк түгел мени? – дип гаҗәпләнде мулла. Моңарчы үзенең кызмача булуын бик үк сиздермәгән Миргалим кызып китте:

    - Как так! Менә монысы – олы малай, монысы – кече малай! - диде. Игезәк малайларның абыйлы-энеле булып үсүе Миргалимнең әнә шул үҗәтлегеннән башланды.

    - Минем исем дә «М»нан башлана, - диде Миргалим. – Хатынныкы да «М»нан, Мәймүнә значит. Шулай булгач, олы малайга Мәснәви дип кушабыз - «М»нан булсын. Кече малайга да «М»нан булсын – Мосавир булсын!

    - Җәмәгатең Мәймүнә исемле икән? – дип кабатлап төпченде мулла.

    - Әйе шул, Мәймүнә, - дип җөпләде хуҗа хатын.

    - Мәймүнә - безнеңчә ана маймыл дигән сүз икән, - диде мулла. Ул шулай ашка-мазарга чакырылган чакларында, китап сүзеннән хәбәрдар булуын күрсәтергә тырыша иде

    Мәймүнәнең ачуы чыкты, дәшмәде. Шулай да, Миргалим белән мулла төз лапас астына чыгып малайларның «тәпиен юганда», һаман да: «Әйдә, хәсрәт, тотып куйыйк шуның өчен!» – дип кабатлаган ирен юри бүлдермәде. Эчтән генә үчекләде: «Чыннан да хәсрәт икәнсең шул, үзең маймыл син, абзыкаем!» – диде.

    Үз хатасын Мосавир аңлады. Әмма ул бу хатаны төзәтә алмый иде инде. Хәер, үз-үзен ныклап белештерә башлап, яшьтәшләре арасында кайнашканда Мәснәвигә «абый» дип дәшүнең бөтен авырлыгын тойгач, ул берничә мәртәбә карышып карады. «Мәснәви!» дип кенә әйткәләде. Әмма дә әти кешенең ихтыяры нык иде.

    - Как так?! Минем өйдә?! Минем малай минем сүзне тыңламый-й?! – дип бер генә җикеренә иде Миргалим. Табын яныннан куылып, каеш белән кагылып, атасының ныклы тәрбиясен алгач, Мосавир төшенде: аңа үз энесен «абый» дип яшәү язган икән.

    Мосавир белән Мәснәви үсте. Бергә-бергә мәктәпкә китте. Әллә үзе ияләште, әллә иренең ихтыярына буйсынды, Мәймүнә дә ялан-ялан:

    - Абыеңны тыңлап йөр! – дигән сүзне әйтә килде. Шулай үсте Мосавир. Инде егет булып җиткәч тә, борын астына ис төшеп, кызлар күзли башлагач та шулай: «Мәснәви абый, Мәснәви абыең, Мәснәви абыеңа...» Юк, хәзер инде әтисе Миргалимнән курку түгел, бала чактан ияләшкән гадәт эзәрлекли иде Мосавирны «Мәснәви абый...»

    Күпмегә кадәр шулай сузылыр иде – Аллаһы Үзе белә, әмма дә ләкин Ходайның бирмеш бер көнендә менә шундый хәлләр килеп чыкты. Дөресрәге, Мосавир авылдан чыгып качарга карар итте. Һәм шулай эшләде дә. Мосавирның кая, ник, ни өчен чыгып югалганын беркем белмәде, аңламады.

    Мосавир авылга сирәк кайтты, сирәк күренде. Без әле аның кая китеп югалганын белербез, яшәгән урынын, торган җирен, эшләгән эшен эзләп табарбыз. Без әле Мәснәвинең Бүкәнәй авылында ничек, ни рәвешле яшәп ятуын да күзәтербез. Ә хәзергә вакыйганың тарихын гына сөйләдек. Бер-берсенә йөз-кыяфәт белән һич тә охшамаган, әмма холык-фигыльләре белән әтиләренә иллә дә охшаш бу ике малайның киләчәген белгән булса, Миргалим аларны һич кенә дә абыйлы-энеле итмәс иде. Малайларның ничек үсүен сөйләп, сүзне артык озынга сузмастан, без Мосавирның ничек итеп тозга баруын гына искә төшерик.


    2. МОСАВИРНЫҢ ТОЗГА БАРУЫ

    Миргалимнең малайлары ай үсәсен көн үсте. Менә берзаман әти кеше ике малайны тозга җибәрде. Район үзәгенә. Җәяүләп. Ни өчен җәяүләп? Чөнки район үзәге якында гына – дүрт-биш чакырым гына ара. Ни өчен нәкъ менә район үзәгенә? Чөнки Миргалимгә тоз күп кирәк иде. Ни өчен кирәкме? Һәрхәлдә кыяр тозлар өчен түгел.

    Миргалимнең әтисе сугышка бармады. Ни өчен аны сугышка алмаганнар? Анысы безгә караңгы. Кемдер әйтте, военкоматта яхшы таныш кешесе булган икән, шуңа калдырганнардыр, диде. Колагына дару салган икән, дип әйтүчеләр дә булды. Ни генә әйтсәләр дә, ул сугыш елларында Миргалим әтиле малай булып үсте. Тик шунысын аңламый калды Миргалим: аның әтисен сугыштан соң ни өчендер алып киттеләр дә, ул шуннан кайтмады. «Тоз өчен», - дип сөйләнде авыл халкы. Кеше ни сөйләмәс?! Миргалим шуны гына белә: аларның өйләрендә тоз бар иде. Тоз аларны ашатты, тоз аларны яшәтте. Миргалимнең әтисе әйтә иде: сугыш чыга башласа, тозлы булырга кирәк.

    Бер-бер хәл булдымы, әллә әтисенең үчен алырга ниятләдеме – Миргалим малайларны тозга җибәрде. Икесенә ике биштәр бирде, акча тоттырды.

    - Авылда кешегә әйтеп-нитеп йөрмәгез, яртышар пот тоз алып кайтыгыз, - диде.

    Акчаны Мәснәвигә тапшырды. Мосавир энесен «абый» дип йөрсә дә, алданрак өлгергән яралгы буларак, барыбер акыллырак иде. Шуңа күрә урамга чыгуга ук әйтте:

    - Акчаны бүлешик, абый, - диде. – Төшеп калуы бар. Ә болай икебездә дә яртылаш булса, яртысы гына төшеп кала.

    Мәснәви энесенең, ягъни карын абыйсының сүзендә мантыйк барлыгын шундук аңлады: чыннан да дөрес, алай-болай югалтса, акча өчен аның үзенә генә җавап тотасы була. Ничу алай итәргә! Мосавир да булсын җаваплы!

    Шулай киттеләр урам буйлап. Очраган-сорашкан кешегә аны-моны әйтү юк. Кая баралармы? Әйе, баралар район үзәгенә. Ник баралармы? Болай гына, юк-бар йомыш белән.

    Авыл кибете янына җитәрәк, Мосавир сорап куйды:

    - Андагы тоз тәмлерәк микәнни?

    - Кайдагы?

    - Район үзәгендәге.

    Мәснәви иңнәрен генә җыерда: әти кушкан икән, нишлисең, шундагысын алып кайту кирәк.

    - Әллә үзебезнең кибеттән генә алабызмы тозны, ә ? «Абый» сүзен әйтмичә түзде Мосавир. Әнә шул сүзне әйтсә, Мәснәви аның һәр үтенечен канәгатьләндерергә әзер кайчак. Тик бу юлы Мәснәви нык иде:

    - Әти әйтте, район үзәгеннән алып кайтыгыз, диде...

    Бераз баргач, Мосавир эчен тотты, ах-вах килеп, кемнәрнеңдер капка төбенә барып чүгәләде.

    - Ни булды? – диде куркынган Мәснәви.

    - Белмим. Син бара тор, мин куып җитәрмен, эчем бик авырта...

    Мәснәви бара торды. Мосавир аны куып җитмәде.

    Мәснәви район үзәгендәге кибетне эзләп тапты. Склад кебек бер урын икән. Тозны шуннан үлчәтеп алды. «Тоз күп икән монда, үлчәүле тоз...» Мәснәви үкенде: их, Мосавир килеп җитмәде, йә акчасын гына биреп җибәрмәде шунда. Югыйсә, аның өчен дә алып кайтыр иде Мәснәви. Иренмәс иде, бер пот тозны күтәреп кайту чүп кенә ич ул!

    Менә шулай үкенеп, Мосавир өчен борчылып юлга чыкты Мәснәви. Чыгуын чыкты, әмма үзәктән бераз ераклашуга, кинәт яңгыр сибәли башлады. Сибәләсә генә бер хәл, бу болай: сибәли дә коя, коя да сибәли.

    Мәснәвинең кире борылырга уенда да юк иде әле. Мондый уй аның башына җилкәсендә әллә нинди ачыту сизеп алгач кына туды. Тоз! Биштәрендәге тоз эреп ачыттыра икән бит аның җилкәсен.

    Мәснәви артка борылып карады. Инде шактый ерак кителгән. Мәснәви алга карады - әле шактый кайтасы бар. Мәснәви тоз тутырылган биштәренә күз салды – анысы манма су.

    Мәснәви өстендәге күлмәген салды, биштәрне төреп, аркасына асты, авылга ашыкты. Мәснәвинең җилкәсен тоз ашый иде.

    «Әллә соң ташлап калдырыргамы бу биштәрне?» – Мондый уй бер генә тапкыр килеп китте Мәснәвинең башына. Килде дә бүтән күренмәде. Чөнки Мәснәви ул уйга әйтте:

    - Ычкын моннан! – диде.

    Тоз аның җилкәсен ашый иде. Әчеттерә. Мәснәви кат-кат исәпләп карады – барган саен, атлаган саен ныграк кими тоз. Өйгә кайтып җиткәнче күпме генә калыр ул? Калыр микән? Тозны аны киптереп була микән?

    Мәснәви биштәрен ташламады. Әтисе Миргалим әйтә: «Юлда әйбер күрсәң – ал, үз кулыңа эләккәнне ташлама!» – ди. Мәснәви ташламады. Яңгыр Мәснәви авылга җиткәндәрәк туктады. Ул өйгә кайтып кергәндә әтисе Миргалим өйдә юк иде. Әнисе аның киемнәрен сыкты, алып кайткан биштәрен кибәргә элде.

    Шулвакыт өйгә Мосавир да кайтып керде. Кулында – коры биштәре, биштәрендә тоз иде. Мәймүнә аптырады. Ире Миргалим кайтып кергәч, башта берни дә әйтмичә түзде. Бары тик:

    - Малайлар кайтты, - дип кенә хәбәр бирде. Миргалим кызмача иде. Биштәрләрне күргәч:

    - Как так?! – дип төпченергә маташты, әмма берни аңламады. Шулчак өйгә атылып-кабаланып күрше хатыны килеп керде.

    - Миргалим абый, Мәмүнәттәй! Әллә сугыш-мазар хәбәре бармы? Сезнең Мосавир кибеттән ярты пот тоз сатып алган дип ишеттем?! Мәйтәм, Миргалим абый малайлары юкка гына алмас бу хәтле тозны, сугыш-мазар түгелме дип котым очты! – дип шәрран ярды.

    Миргалим кызмача иде. Күрше хатынына кычкырды:

    - Нинди сугыш?! Белмисеңмени, иртәгә гөмбә җыярга барам. Гөмбә тозлыйсы бар! – диде. Теге хатын чыгып киткәч, Мосавирны тотып ярды:

    - Әйттем бит мин сиңа, тозны авыл кибетеннән алма, дидем!

    Миргалим улы Мәснәвине мактады: әнә, эретсә-эреткән тозны, ну ташлап калдырмаган! Маладис!

    Тоз вакыйгасы шуның белән тәмам булды. Мәснәвинең җилкәсендә - тоз ашаган урын, Мосавирның сыртында каеш эзе генә торып калды.

    Ә ул тоз Миргалимгә нигә кирәк булган – монысы хәтта Мәймүнә дә белми иде...


    3. МӘСНӘВИНЕҢ ТАУГА МЕНҮЕ

    Миргалимгә тоз кирәк иде. Миргалим – сугыш вакыты баласы. Әтисе өйдә чакта алар тозлы булдылар. Тоз аларны аштты, яшәтте. Алай-болай сугыш турында сүз чыкса, Миргалим гел тоз сатып алып куя иде. Мәймүнәгә нәрсә – ул бу дөньяда Кариб диңгезенең кайда икәнлеген дә белми. Аңа әлеге дә баягы Куба дигән утрау ни дә, үлән өстендәге кырау ни?! Әнә, анда шул утрауны уратып алганнар. Хрущев бер яктан ураткан, әмрикәннәр икенчеләй ураган. Сугыш чыгасын көт тә тор.

    Малайларны район үзәгенә җибәрү дә шуннан иде. Авылда сугыш чыгачагын кеше белми калсын. Белсәләр – башкалар да алып куячак. Кемгә сатып яшисең аннан соң тозны? Әйе, тозның аның әчмухасы да кадерле булырга тиеш. Ә бу малай, Мосавир, серне чишкән – авыл кибетеннән алган тозны. Тотып ярды миргалим малайны.

    Хәер, тоз вакыйгасы тәмам, дидек бит. Мосавир үсте дә читкә чыгып югалды. Юк, югалмады, сирәк-мирәк кайткалап, Мәснәвигә «абый» дип әйткәләп яшәде.

    Ә менә Мәснәви авылда, атасы йортында төпләнде. Солдат хезмәтендә машинага укыган иде. Колхозда да машинага утырттылар. Миргалим моңа шатланды. Тавык фермасында каравылчы булып эшләгән Миргалимнең һәйбәт бер гадәте бар иде: урлашмады, әмма юлда аунап яткан бер генә нәрсәне дә читләп үтмәде. Айнап яткан нәрсәнең дә бер кирәге чыга аның. Ничу аунап ятарга!

    Таяк ятамы миргалим юлында, кирпеч кисәгеме – каравылчы Миргалим андый әйберне алмый китмәде. Бу яктан Мәснәви аның үзенә охшаган – шуңа бик шат иде Миргалим.

    Бүкәнәйга кайтканда тау менәсе бар. Бензинны күп ашый торган тау. Мәснәви белә, элек бу таудан атлы-арбалы юлчылар тәгәрмәчне аркан белән бәйләп төшкән. Менгәндә, арбадан төшеп, үзе арттан этешеп менгән. Менә шундый тау. Бензинны хәйран күп ашый. Юк, Мәснәви саран түгел. Бензин ул – колхозныкы. Тик менә шул бензинны чамалап тоту да кирәк. Әле тегесенең-әле монысының йомышы төшә, бензинның кирәге чыгып тора аның.

    Тауга менгәндә тизлекне алдан ук алсаң яхшы. Монысын инде Мәснәвидән сорагыз. Ул белә. Тау төшкәндә әкрен төш, тау менгәндә чабып мен, диләрме әле?

    Мәснәви тизлекне арттырып килде, тау түбәсенә таба чабып менеп тә китте. Менеп җиттем дигәндә генә Мәснәви кинәттән тормозга басты. Ник басты, ник туктатты машинасын – башта ул моны үзе дә аңламады кебек. Әһә, дөрес туктаган икән лә! Мәснәви күрде: юл читендә озын, калын такта аунап ята иде. Нарат такта. Ничу аунап ятарга!

    Мәснәви машинадан төште. Тактаны күтәреп, машина әрҗәсенә ыргытты. Озын, шәп такта, әрҗәгә дә сыймый хәтта. Нарат такта! Әтисе шатлансын әле Мәснәвинең!

    Мәснәви машинасына утырды, кул тормозын ычкындырды, кузгалып китим дигәндә – машинасы сүнде. Менә каһәр! Тартмый инде ул, тартмый мондый тауда машина, юньле тизлек алып килмәгәч!

    Мәснәви таудан чигенеп төшәргә уйлады. «Бензин әрәм була», - дигән уен шундук яңасы алыштырды: «бензин колхозныкы, такта – Мәснәвинеке!»

    Шактый озак чигенде Мәснәви. Чигенде дә, тизлекне өр-яңадан алып, тау башына чабып-ажгырып менеп китте.

    Ах, шайтан алгыры! Мәснәви моны соңыннан гына искәрде: теге такта аунап яткан урында сикәлтәле җир булган икән бит! Шуңа күрә төшеп калган инде монда берәрсенең нарат тактасы. Мәснәви шулай дип уйлап өлгермәде, яман шакылдаган тавыш ишетелде. Мәснәви сизде: теге такта аның әрҗәсеннән төшеп калган иде.

    Әмма бу юлы Мәснәви акыллы эшләде: машинасын тау башына менгереп җиткерде. Туктатты, сүндерде: бензинны күп ашамасын. Шуннан соң ул теге тактага табан җәяүләп китте. Эзләп тапты, сыртына салды, тау башына алып менеп, әрҗәгә ыргытты. Такта шәп иде, нарат такта!

    Мәснәви машина кабинасына кереп утырды, моторны кабызырга маташты – тегесе кабынмады. Ник кабынмады, ник киреләнде бу мотор?! Әллә инде Мәснәвинең такта табуыннан көнләштеме? Монысын хәзер инде беркем дә аңлата алдый.

    Менә шулай: кабынмады машина. И чиләнде, и газапланды Мәснәви шуны кабызырга тырышып. Бик нык ачуы чыкты. Күрше карчыгын да сүгеп алды, аны күрше авылга туганнарына илткән иде. Түләүгә, әлбәттә. Юньлерәк авылда яшәсә ни булган? Монда бит аның юлы да машина-мазар сирәк йөри торган юл! Сүгенде-каргады да, машинасының көпчәгенә типте Мәснәви. Кадалып киткере нәрсә! Мәснәви болай итте: машина әрҗәсеннән тактаны сөйрәп алды, җилкәсенә салды. Авылга тикле дүрт кенә чакырым юл. Кайтыр Мәснәви, алып килер берәрсен – машиналысынмы, тракторлысынмы шунда, алып кайтыр тактырып машинасын! Шулай уйлады Мәснәви. Аннан соң тагын болай да уйлады: әллә соң тактаны монда гына калдырып торыргамы? Такта шактый авыр, саллы, сагызлы нарат такта. «Юк! – дип кырт кисте Мәснәви. – Тактаны калдырдым юк! Машина – колхозныкы, такта – Мәснәвинеке!» шулай уйлады Мәснәви, саллы-сагызлы тактаны җилкәсенә салып, авылга таба атлады.




        (дәвамы)
    Нияз Акмал
    сатирический рассказ на татарском языке.
  • Нияз Акмал:
  • Үзем турында үзем
  • Ким, гырлама!... (хикәя)
  • Миссионер (хикәя)
  • Бер кашык дегет (хикәя)
  • Шәкүр (хикәя)
  • Мантыйктан имтихан (бәян)
  • Игезәкләр (сатирик бәян)
  • Серле кайтаваз (фантастик повесть)
  • Кол (бәян)
  • Бохара мачысы (повесть)
  • Үз урамым (бәян)
  • Тәнзиләкәй–Гөлкәй (бәян)
  • Күгәрчен сөте (повесть)




  • ← назад   ↑ наверх