• История -Публицистика -Психология -Религия -Тюркология -Фантастика -Поэзия -Юмор -Детям                 -Список авторов -Добавить книгу
  • Константин Пензев

    Хемингуэй. Эпиграфы для глав

    Мусульманские праздники

    Тайны татарского народа


  • Полный список авторов

  • Популярные авторы:
  • Абдулла Алиш
  • Абдрахман Абсалямов
  • Абрар Каримулин
  • Адель Кутуй
  • Амирхан Еники
  • Атилла Расих
  • Ахмет Дусайлы
  • Аяз Гилязов
  • Баки Урманче
  • Батулла
  • Вахит Имамов
  • Вахит Юныс
  • Габдулла Тукай
  • Галимжан Ибрагимов
  • Галимъян Гильманов
  • Гаяз Исхаки
  • Гумер Баширов
  • Гумер Тулумбай
  • Дердменд
  • Диас Валеев
  • Заки Зайнуллин
  • Заки Нури
  • Захид Махмуди
  • Захир Бигиев
  • Зульфат
  • Ибрагим Гази
  • Ибрагим Йосфи
  • Ибрагим Нуруллин
  • Ибрагим Салахов
  • Кави Нажми
  • Карим Тинчурин
  • Каюм Насыри
  • Кул Гали
  • Кул Шариф
  • Лев Гумилёв
  • Локман-Хаким Таналин
  • Лябиб Лерон
  • Магсум Хужин
  • Мажит Гафури
  • Марат Кабиров
  • Марс Шабаев
  • Миргазыян Юныс
  • Мирсай Амир
  • Мурад Аджи
  • Муса Джалиль
  • Мустай Карим
  • Мухаммат Магдиев
  • Наби Даули
  • Нажип Думави
  • Наки Исанбет
  • Ногмани
  • Нур Баян
  • Нурихан Фаттах
  • Нурулла Гариф
  • Олжас Сулейменов
  • Равиль Файзуллин
  • Разиль Валиев
  • Рамиль Гарифуллин
  • Рауль Мир-Хайдаров
  • Рафаэль Мустафин
  • Ренат Харис
  • Риза Бариев
  • Ризаэддин Фахретдин
  • Римзиль Валеев
  • Ринат Мухамадиев
  • Ркаил Зайдулла
  • Роберт Миннуллин
  • Рустем Кутуй
  • Сагит Сунчелей
  • Садри Джалал
  • Садри Максуди
  • Салих Баттал
  • Сибгат Хаким
  • Тухват Ченекай
  • Умми Камал
  • Файзерахман Хайбуллин
  • Фанис Яруллин
  • Фарит Яхин
  • Фатих Амирхан
  • Фатих Урманче
  • Фатых Хусни
  • Хабра Рахман
  • Хади Атласи
  • Хади Такташ
  • Хасан Сарьян
  • Хасан Туфан
  • Ходжа Насретдин
  • Шайхи Маннур
  • Шамиль Мингазов
  • Шамиль Усманов
  • Шариф Камал
  • Шаукат Галиев
  • Шихабетдин Марджани
  • Юсуф Баласагуни




  • Мөдәррис Әгъләмов

    Җилле көндәй җиллекләр

    Озаккарак китте бугай, озаккарак,
    Күзен текәп көткән иде һәммә тараф...

    ...Чыкты буран — ком бураны,
    Өермәсен тыялмады.
    Чыкты болыт актарылып,
    Офыкларга сыялмады.

    Килгән иде кояр булып,
    Бар дөньяны юар булып,
    Ул яумады...

    Җан биргәндәй талпынды да
    Ауды басу уртасына
    Теткәлонгән ялгыз нарат.

    ...Озаккарак китте шул, әй, озаккарак...

    Алып китте басудагы
    Өеп куйган күбәләрне,
    Салам эшләпә чөйгәндәй,
    Алып чөйде түбәләрне.

    Керде әллә ничә төргә,
    Ә игелек күрсәтергә
    Теләмәде.
    Тик сөенде давыл белән

    Суга төшкән мамык канат,
    Еракларга китеп барды
    Башын чөеп, горур карап.

    ...Озаккарак китте шул, әй, озаккарак

    Тәрәзәне ябып куйды
    Өйдә булып өлгергәне,
    Ишетелде нәрсәләрдер
    Чәлпәрәмә бәрелгәне —
    Түкте, түкте көчен генә,
    Шәхси ләззәт өчен генә
    Бар белгәне...

    Китеп бара... Бар терекнең
    Кирәкләрен бирде санап;
    Тыныч гомер иткәннәргә,
    Имеш, игеп иккәннәргә
     Бирде сабак.

    ...Озаккарак китте шул, ой, озаккарак..

    Кәпәчләрен тезгә салып,
    Картлар тора көлемсерәп:
    «Файдасызга очынуны
    Яшьләргә бер куру кирәк.
    Яшьләргә бер күрү кирәк».

    ...Иген шаулый,
    Тургай сайрый,
    Ир-егетләр чалгы кайрый.
    Хатын-кызлар, тәрәзәдәң
    Кыр юлына бага-бага,
    Камыр- изә,
    Токмач сала.

    Күгәрченнәр «бүләк» сала
    Авыз ачып торучыга,
    Элеккечә морҗаларның
    Төтеннәре туры чыга...

    Халык әнә керфекләрен
    Офыкларга теки кабат:
    — Озаккарак китте шул, әй, озаккарак...

    Китә алмыйм...

    Без йөзәбез...
    Дөнья ап-ак күбек.
    Без йөзәбез менә шашкан кебек,
    Безгә тәкъдир язган бөтен ләззәт
    Бергә килеп, баштан ашкан кебек.
    Мин китәргә тиеш таңга чаклы,
    Ә бу кичә кабатланачакмы?
    Кабатланачакмы бу кичә —
    Китә алмыйм шуны белмичә.

    Тирбәләбез, бу җир безгә бишек.
    Юк, ул көймә...
    Без барабыз ишеп.
    Кеше кулы койган матурлыклар
    Безнең белән бара тирбәлешеп.
    Бездән сон да шулай барачакмы?
    Бу диварлар мәңге калачакмы? —
    Меңләп сорау, меңләп уй кичә...
    Китә алмыйм шуны белмичә.

    Бездән соңгы буын кемчә сөйләр?
    Яңгырармы анда безнең көйләр?
    Кабатланачакмы шушы кичтә
    Без ант эчкән татлы бу тәгъбирләр?
    Безнең дәвам шулай яначакмы?
    Арып-талып уйга калачакмы? —
    Китә алмам, дөнья:— Юк! — дисә,
    Китә алмыйм шуны белмичә.

    Илләр бәхетенә җиткән хәтле
    Саклармы җир затлы хакыйкатьне,
    Ялган матурлыкка төрмичә? —
    Китә алмыйм шуны белмичә.
    Меңләп сорау, меңләп уй кичә...

    ...Киләчәккә бара алмын кеше,
    Бара алмый шуны белмичә.

    Мин табышмак чишәм

    Яралганмын кара туфрагымнан,
    Идел-судан, халык җырларыннан,
    Ак яулыклы татар карчыгының
    Яргаланып беткән кулларыннан.

    Яралганмын әнкәм көлтә итеп
    Бәйләр өчен җыйган учмалардан,
    Көлтәләрдән учма булып кына
    Безгә килеп җиткән кыйссалардан.

    Яралганмын җил-давыллар узып
    Исән калган агач башларыннан,
    Диварларга нигез булып яткан
    Истәлекле кабер ташларыннан.

    Яралганмын халык иҗат иткән
    Табышмактан, әйе, табышмактан...
    Әткәм хыялланып эзләп йөргән,
    Җавап итеп, әнкәм мине тапкан.

    Тапкан, табышмакка җавап итеп,—
    Шулай тапкан әткәм эзләгәнен...
    Тик барыбер бер табышмак булып
    Калган минем һәрбер күзәнәгем.

    «Үзе атлап йөрсен, дөнья күрсен» —
    Еллар минем аяк-кулны чишкән;
    «Тапкырлыкның татлы тәмен белсен»
    Туган халкым сөйләр телне чишкән.

    ...Яралганмын кара туфрагымнан,
    Идел-судан, халык җырларыннан,
    Хәзер инде дөнья, чишәр өчен,
    Үз алдыма табышмаклар куйган.

    Мин дә җавап эзлим әткәм кебек,
    Мин табышмак чишәм нәселемә.
    Аяк-кулын вакыг чишәр аның,
    Сөйләр телен кемнәр чишәр менә...

    ...Мин табышмак чишәм нәселемә.

    Кайда соң ул йөрәк?

    Әллә инде кызык табып,
    Әллә инде чынлап,
    Күкрәкләргә колак куеп,
    Карый идек тыңлап.
    Бәхәсләшә идек әле,
    Күп белергә теләп,—
    Уң яктамы, сул яктамы,—
    Кайсы якта йөрәк?

    Дөнья булгач, газаплар да
    Үтми икән урап;
    Безнең тарафлардан да ул
    Әйләнмәде ерак;
    Иреннәрдән сыгылып чыкты
    Өзек-өзек сүзләр:
    — Йөрәк бит ул түзәр өчен
    Яратылган,
    Түзәр!

    Эзләгәндә ялгышулар
    Бәгырьләргә үткән;
    Табылганнан югалганы
    Кадерлерәк икән.
    Кайчагында искә төшеп
    Үзәкләрне өзә.
    Йөрәк бит ул түзәр өчен
    Яратылган,
    Түзә.

    Замананың әче җиле
    Зәһәррәк исә;
    Уң яктамы, сул яктамы —
    Хәзер нскә төшә.
    Йөрәк яна, сүрелми дә,
    Сүнми дә ул утлар.
    Янар өчен яратылган...
    Вакыт җитәр,
    Туктар!

    Ә бер малай сорый миннән
    Шаярырга теләп:
    — Уң яктамы, сул яктамы —
    Кайсы якта йөрәк?

    Ә мин әйтмим, әгәр әйтсәм,
    Барсы җимерелер.
    Йөрәге бар икән агәр,
    Вакыт җитәр —
    Белер.

    "Тарала изге теләкләр..."

    Тарала изге теләкләр,
    Кошлар сыман очып;
    Минем алда үз киңлеген
    Ача шигъри офык.
    Ачыла (ачылмый киңлек
    Күтәрелми генә).
    Кемнәр менгән иле белән
    Офык киңлегенә?

    Күкрәкләр киңәеп китә,
    Иркенәя сулыш;
    Ныгый бара туган җиргә
    Горур басып торыш;
    Якыная ата-баба
    Гореф-гадәтләре...
    Йә, ни әйтер Бөек Вакыт
    Галиҗәнапләре?

    Ачылып, яктырып ала
    Томанланган акыл;
    Асыл ирләрне табынга
    Җыя шигъри чатыр;
    Аралашып китәр өчен
    Тиз салына күпер;
    Баш күтәрә баш бирергә
    Теләмәгән фикер.

    Искереп беткән әйтемне
    Чөеп кенә ташлый;
    Кылыч кисә алмый икән
    Горур торган башны!
    Ә ул башның баш бирмичә
    Торган сәгатьләре...

    Йә, ни әйтер Бөек Вакыт
    Галиҗәнапләре?

    Ничек инде чыгып китим
    Әнә шундый чакта?

    — Югалды ул,— дип, берәрсе
    Әгәр минем хакта
    Фикер тудырмакчы булса,
    Киңәшем шул сиңа:
    — Мәгарәдә ята,— диген,—
    Әбүгалисина!

    Җылы эзләп

    Су өсләре әнә тимгел-тимгел —
    Кабан күле ята шадраланып;
    Күксел дулкыннары егылалар
    Ярга барып.

    Җылы эзләп ярга йөгерәләр,
    Йөгергәндәй учак тирәсенә.
    Ашыгудан капкан сулышлары,
    Күкрәкләре еш-еш күтәрелә.

    Җылы эзләп, көзге киплекләрнең
    Канат җилпи . барча тарафлары;
    Сикерәләр җиргә җылы эзләп
    Чаганнарның елгыр яфраклары.

    Трамвайга кошлар килеп керә,
    Аерылып калган гарип кошлар...
    Көз — озату чоры.
    Моңсу гына
    Озатып кала көзге тукталышлар.

    Көз — озату чоры. Торналарның
    Канатларын тоя Сөембикә...
    Кремльнең ап-ак стенасы
    Киноэкран кебек:
    Көзге күктә
    Нинди кошлар, нинди болыт уза -
    Һәммәсен дә тора чагылдырып.

    (Хет буяласа, килер буыннарга
    Сәер сурәтеңне калдыр, болыт!)

    Сүрәнләнә кояш, сүрәнләнә,
    Уз-үзенә жәелеп, эреп бара.
    Бөтен дөнья ашыга...
    Бөтен дөнья
    Җылы эзләп кышка кереп бара.

    Төшке ялдан соң

    Кузгалырга вакыт!
    Хыял башка, тормыш башка,
    Ашка
    Ашаган күк ачы катык катып.

    «Кара — кара, ә ак — ак инде» дип,
    Чиге күренмәгән гәпләр сатып,
    Күп пыскыттык затлы тәмәкене,
    Бу илаһи җиргә кырын ятып —
    Кузгалырга вакыт!

    Саздан чыгарылган сыер сыман,
    Буразналар сулый,
    Ирек татып.

    Сөрәсе җир кара зур авызын
    Ачып карап тора тыкырдатып —
    Кузгалырга вакыт!

    Максатлар нык иде,
    Адымнар нык,
    Шуңа микән уздык һәйләп-көлеп...
    Баш күтәрсәк — гаҗәп!
    Ыргытканбыз
    Дөнья кадәр җирне әйләндереп.

    Яңа заман, тизлек заманы бу,
    Белмидер ул, димә,
    Әйе, беләм!

    Серле йөрәк

    Миңа баккан күзләреңнән
    Үбәм сине шашып,
    Үбәм, миннән башкаларга
    Булмасын ул гашыйк.
    Күзләрең белән берочтан
    Керфегеңнән үбәм
    Усал күзләр караганда
    Алар төшсен түбән.

    Йөрәгеңнән үбәр идем -
    Күренми шул йөрәк.
    Ай, ул йөрәк, серле йөрәк
    Яши тирәндәрәк.

    Колак яфракларың синең
    Кытыклансын, үбәм.
    Беркайчан да усал сүзләр
    Ишетмәсен миннән.
    Күзләреңнән, битләреңнән,
    Маңгаеңнан үбәм.
    Җыерчыклар алмасыннар
    Минем гаеп белән.

    Йөрәгеңнән үбәр идем -
    Күренми шул йөрәк.
    Ай, ул йөрәк, серле йөрәк
    Яши тирәндәрәк.




    Чыганак: Shigriyat.ru
    Мударрис Зуфарович Аглямутдинов
    1946-2006
    Татарский поэт
    стихи (на татарском языке)




    ← назад   ↑ наверх